Page image — the source of record
Machine transcription
صفحه ۹ سال چهارم شماره ۸
حوادث خارجيه
( ايران وجنك كنوني )
همعصر محترم اخبار « حبل المتين »، در زير عنوان فوق يك مقاله طولانى در باب بيدارى ايران بر وقوعات و نتايج حرب حاضر نوشته است كه بعضى اقسام آرا اطلاعاً درج صحايف مينمائيم : و خبر غير رسمى كه از منابع موثوقه بما رسيده دولت ايران بهيچ وجه از دسايس خارجى متزعزع نيامده و به بيطرفى خود قايم است. ولى هر آن و هر ساعت و هر روز كه ميگذرد مشكلات ايران افزونى جسته و خطرات وى نزديكتر ميگردد. صرف نظر ازينكه در اين بيطرفى ممكن است متخاصمين ايران را به شدائد دچار و خطرات بسيار در تبديلات سرحدّى كه از اين جنگ محتمل است براى او پيش آرند ايران امروزه سرحداتش بچهار دولت متصل از جنوب خطى كه ممتد ميشود از كوه ملك سياه بلوچستان و خالاسند، تا برسد بخليج فارس براً وبحراً با دولت انگليس همخاك و هم آب است. از طرف شرقى از دهنه سيستان ورود ( هيرمند ) تا برسد به هرات و سرحدات خراسان بافغا نستان و از سرحد هرات تا منتهى شود به تركستان و ماوراى بحر خزر و آذربايجان و آسياى صغير با دولت روس هم خانه آمده و از دهنه آذربايجان تا نقطه ( قو ) سرحدات وى با دولت عثمانى متصل است، مسلماً هر دولت بمقتضاى موقع و حيثيت همسايه خود استعداد و استحكاماتى براى سرحدات خویش معين نموده و هر گاه آن سرحدات او به دولت ديگر تبديل شود خواه مخواه آن دولت مجبور است كه استحكامات سرحدّى خود را تبديل و استعداد خويش را بر حسب مقتضى كم و بيش سازد مثلا هر گاه سرحدات ايران بجاى دولت عثمانى با روس ممتد شود نقشه جان سرحدى ايران استعداد واستحكاماتش طبعاً بايد تغيير كند و همين قسم اگر سرحدات روس تبديل به عثمانى گردد باز هم تغييرات عظيمه او را لازم مى آيد همين قسم است سرحدات او با افغانستان و هندستان و اين نكته ميرساند خطرات ومشكلات عظيمة دولت ايران را چه در جنگ و چه بعد از جنگ چه در تغيير سرحدّى مصارف فوق العاده براى ايران از گذار دن قشون ساخلوی واحداث استحكامات مقتضيه پيش آيد و هر گاه سرحدات خویش را بحال كنونى رها كند و بمقتضاى وقت تغيير و تبديل سرحدّى ندهد بعد از صلح بخطرات عظيميه دچار خواهد گرديد و اين خساره و نقصان بزرگ براى ايران منصور بلكه مى توان گفت حتمى و بايد ايران فقط براى حفظ بى طرفى خود از اين جنگ متحمل بشود — چنانچه گفته ايم عمده منافع بى طرفى ايران در اين جنگ راجع بدولتين انگليس و روس است ورنه باتفاق مبصرين از آغاز جنگ نمايندگان عثمانى و المان همان قدر
ايران را به شموليت در جنگ تشويق مى كنند كه دولتين فرانس و انگليس ويرا به بيطرفى از جنگ تحريص مى نمايند . البته ايران بايد بى طرف از جنگ بماند ولى نبايد صرف نظر از مخاطرات آينده خويش هم بكند. ايران بايد در خصوص سرحدات خويش قبل از خاتمه جنگ با دول متحارب گفتگو نموده نقصانات خود را نمايد و مطالبه حقوق سياسى و جغرا فيائى خويش را بكند تلگرافات ميرساند كه از يكطرف قشون روس در خاك آسياى صغير عثمانى كه تمام متصل بايران است تا برسد به ( ارض روم ) وارد شده از طرف ديگر هم عثمانيان در صوبه قفقازيه يعنى صوبه باطوم كه قرب تفليس است در آمده، هر گاه روس فاتح آمد و آسياى صغير عثمانى را قبضه كرد بايد حق السكوت ايران را بدهد يعنى آن اراضى كه متصل به سرحدات ايران است به ايران واگذار شود تا لازم به تبديلات سرحدّى براى ايران نگردد همين قسم اگر دولت عثمانى قفقاز را قبضه كرد آن حصه از قفقاز كه متصل بسرحدات ايران مى شود بايد حق ايرانيانش قرار دهد. ورنه طبعاً ايران مشكلات عظيم را دو چار خواهد گرديد از وقتيكه ايرانيان عنصر شده در حقيقت حيات رقابى داشته اند و همينكه يكى از دول متخاصمه در سرحدات ايران بر حريف غالب آمد آن حيات رقابى طبعاً خاتمه مى پذيرد و ايران جداً بايد به تحفظ خویش بکوشد. و مليون ها صرف استحكامات نموده صد هزاران قشون در سرحدات خویش بر قرار دارد در هر جنگ فتح و شكست توام است هيچكس نميتواند حكم كند كه در اين ميدان كدام يك از كروب حريف پيش خواهد برد ولى در بشكه نقشه عالم پس از اختتام اين جنگ تغيير پذير است احدى شبهه ندارد. ايران راست كه به اصول علاج واقعه قبل از وقوع حالا كه آغاز جنگ است مسئله حيات استقلالى خويش را تصفيه نمايد، فرضاً اگر دولت انگليس استيلا بعراق جويد نبايد حقوق ثابته مسلمه ما را فرموش كند عراق عرب اهم بر اينكه مركز روحانيت ايران است وضع ادبى و اخلاقى و معاشرتى انجاهماره تابع ايران بوده و هست و صد هزاران نفوس ايرانيه در عراق عرب نشو و نمايى نمايند، از همه بالاتر مركز تجارتى ايران بشمار است اگر درين نقطه تغيراتى پيش آيد و قبل از وقت ايران محفظ حقوق خويش قيام نكند و با دول متحارب از در صفت كو بيرون نيامده از روى معاهدات حقوق خویش را مسلم ندارد بعد از خاتمه جنگ دو گروپ دول هيچگونه حقى را براى ايران تسليم نخواهند نمود اين نكاتى را كه گفتيم هيچ گونه نزاکت سياسى ما را با دول متحاربه متزعزع نتواند ساخت بلكه بى طرفى ما را تقويه تواند داد ؟ معنى دوستى و نزاکت سياسى ان نيست كه ما صرف نظر از حقوق مسلمه خویش نمائیم. ايران در صورتى مى تواند منافع عمده به همسايگان خويش برساند كه مقتدر بر حفظ استقلال خود باشد و هر گاه رجال دولت كنونى ما صرف نظر از حقوق استقلاليه خويش بمناسبت نزاکت سياسى كه همارا
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.