Page 228

تحفة الامان فى سيرة النعمان حصه اخرى (٢٢٧) استغناى قانون اسلامی از دیگر قوانین اللزوم اینست که مسائل فقه حیثیت قانونی را دارد و امام ابوحنیفه مقنن واضع آن قانون است البته برای او از رسوم ورواج ومسائل « معمول بها » وفتوای علماء آن عصر معاونت بهم رسیده است ـ لیکن این معاونت از قبیل آن امداد است که احدی از واضعین قوانین روی جهان ازان بی نیاز شده نمیتواند وآن معاونت ازرتبه مقننیت حضرت امام چیزیرا کاسته نمیتواند ــ ( تردیدقول مستر شیلد ایموز ) علامه شبلی در کتاب سیره النعان خویش که اصل این ترجمه است در آغاز این مبحث برجمله ( بعض از مصنفین اروپائی چنان گمان میکنند که قانون اسلامی از « رومن لا گرفته شده ) حاشیه ذیل را متعاقباً افزوده است که : ـ ما این مفکوره خویش را بنام شهرت عامه نوشته بودیم لاکن بعد از تالیف اینکتاب برایم معلومات حاصل شد که مستر شیلدون ایموز که درین روزها میرمعلم قانونی دارالعلوم لندن است درکتاب رومن رسول خویش از صحیفه (٤٠٦) الى (٤١٥) به بسیار شدت در پی اثبات مدعا برآمده که فقه حنفی از «رومن لا» مأخوذ است و بروی يك مبحث مفصلی را ایراد نموده است ، ازین ترقی وتعالی که درین ایام محنت التیام اروپا رابه تمام اقوام دنیا عموماً وبرعالم اسلام خصوصاً حاصل است درقلوب مصنفین ومؤلفین اروپائی این سخن طبعاً تولید شده است که آنها تمام کار نامهای ماضیه مسلمانان را بنظر تحقیر مینگرند واگر چنين يك كمال وافضال بدیهی و نمایانی را در کارهای اسلاف مسلمانان ملاحظه نمایند که از آن انکارنمودن بر ایشان ممکن نباشد پس چنین دعاوی میکنند که این امر از ایجادات مسلما نان نیست بلکه ازعلوم وفنون يونان وروم ومصر وغيره ممالك مأخوذومنقول گردیده است ــ وهمین از وخيالات « مستر شلدون ایموز » را نیز به پیچیدن دراین مبحث مجبور نموده است که وی این دعوی خویش را نه تنها برفقه حنفیه محدود داشته است بلکه برقانون عمومی اسلام چنین حمله و دعوی نموده است که ما انرا درمضمون خودش باندك تفاوت لفظی نقل مینمائیم ومینگریم که وی در دعوی خویش تا کدام مقام کامیاب است « مستر » مذکور این مبحث را بدین تمهید شروع نموده است که : ــ در مشرق ــ دفعة پدیدار شدن سلسله قانون جدید