Page 277

۲۷۲ برای وزیر و سپه سالار نویسد جناب عالیقدر جلالتمآب مخدومی معظمی ، وزیر صاحب معارف و یا سردار سپه سالار، صاحب را دام مجدهم ، برای بعضی معززین نویسد جناب صاحبی امیدگاهی مطاع معظم ، خانصاحب، یا «برگد صاحب» ضاعف الله اعزازهم نیز درک کرده میتواند، که در انوقت باز بهیچ لزوم وحاجتی از بهر دیدن یا یادگرفتن این عنوانها برایش نماند! و در آداب تحریر مکاتیب و مراسلات ، این یک قواعر مهمی است، که کاتب هر سخن، خویش را بعد از تصور چنین وضعی مرقوم داشته باشد که گویا در حضور نفری متعدّد منصف عاقل غالب نشسته با خود مکتوب الیه مکالمه مینماید! و هر چند مکتوب به آدم دوست و از خود باشد! مگر با این در مکاتبه احتیاط بکار است! زیرا سخنی که وقتی دشمن گردد! مکتوب واسطه حال یا او موجود داند . ! و چون مکتوب باصول تحریر درست و برابر باشد، در ان ضرری بجان کاتب متوجه و متصور نباشد ، لابد جای هیچ فکر و اندیشه نباشد! مدعائیکه هرگاه مکتوب بظاهر شود! از خواندن آن ایرادی بر صاحب مکتوب وارد نیاید! زیرا هیچ گواهی برابر بخط خود انسان نیست که گفته اند « نویسنده را خط بود معتبر!» بلکه غیر از ان بمضمون مخصوص هم شناخته میشود، و شاید که یک نشانی ، و یک علامهٔ دیگری نیز دران باشد که امکان انکار، و شائبهٔ ریب دران نباشد ، در حال آنکه رجل فول ، و مرد سنجیده هرگز مرتکب کذب و دروغ نمیگردد! پس چرا انسان در ابتدا