Page 178

۱۷۳ سبق ۳۰ (۸۲) نُوحِیْ هَا (۸۲) اَوْحَیْ نَا يَعْلَمُوْنُ اَحَادِيْثٌ اِلَى الظُّلُمَاتِ (۸۲) معلم: مدعاء درین سه لفظ شناختن « و ا ی » حرکتی است یعنی آنکه از روی حرکت پیدا شود، خواه بچشم دیده شود یا نه، آنرا مده گویند، و مد درازی را گویند، زیرا آواز در ایشان دراز میشود، و کار این هر سه حرف را در حصه اول بخوبی کرده اید، هرگاه حرکت ما قبل این سه حرف مذکور از جنس خودش نباشد، البته از روی حرکت سابق پیدا نشده، اصلی نیست، در اشکال یکحرفی است مانند سایر حروف مثل وِ حِوَان ، یا با وحی، چه جای آنکه خودشان کدام حرکت داشته باشد قسم حرف است مانند یا وَرْ. (۸۳) معلم: مدعا در دو لفظ اول همین است که اصلی نیستند، اما در خواندن « وی » چون زود، و آسان خوانده میشود، لهذا ایشانرا حروف نرم گویند، و در لفظ سوم مدعا اینکه الف همیشه اصلی یعنی حرکتی میباشد، اگر نه چنین بود بنام همزه یاد میشود، راست نوشته باشد یا کج : چنانکه در اسلم است. و ما قبل آخر آیه هرگاه یکی از حروف مدّه باشد، کش میانه بر آنها کرده میشود. مانند یعلمون.