Page 665

صحیفه ٦٥٨ سیاحتنامه سه قطعه روی زمین جلد سوم از ین بیعلمی ما دولت همسایه خاین و غدار ما یعنی انگلیز استفاده کرده ما را بتمام عالم حکومت غیر مستقل وتحت حمایت خود نشان داده است، و ما هم چون از بیعلمی خود، معانی آزاد ومستقل و نیم مستقل وغیر مستقل را ندانسته ایم ساکت مانده در پی این و آنش نگشته ایم و تنها بيك لاف و گزاف خشك وخالی اکتفا ورزیده ایم . گفت – بلی راست میگوئید ! این انگلیز پدر لعنت ملعون درینجاها هم دایما برماها حق سیادت ورعیتی خود را ادعا میکند . واکثر مردمان ماهم از جهالتی که دارند به تشویق قونسلهای آنها به گرفتن تذکره وپاسپورت انگلیزی رسماً تابعیت انگلیزی را قبول میکنند . آه ! این يك درد جانخراشیست که همیشه دل مرا پر خون داشته است . خدا قهر کند انگلیزها را ! خدا بردارد جهالت را ازما ! ما هنوز طفلی هستیم که بدنیا آمده ایم . از دربار خالق فعال لمایرید میخواهم که همه ترقیات ومظفریات را بپادشاه غازی رها دهنده ناموس وطن ما را از چنگ دشمنان امیر عبدالرحمن خان عطا فرماید . والحاصل جناب ملا و چند نفر افغانان دیگر مرا تا به لب دریای بندر مشایعت نمودند. در انجاچون بطرف بحر نظر کردم بی اختیار موهایم بر بدنم راست گردید . آن بحریکه صبح در وقت آمدن مانند يك اطلس خارایی مینمود ، درین وقت بيك تپه زارپست و بلندی تحویل یافته . دوری مسافه واپور ، موجهاى دهشت آسای این بحر پر شر وشور سنگلاخهای پنهانی راه از چنان تهلکه های عظیمه نبود که انسانرا بلرزه نیندازد . اگر شرم و غیرت افغانی نمیبود ، و در پیش این افغانهای خود سبک و بی آب نمیشدم با وجود شوق و آرزوی زودرسیدن خانه ، واز دست برآمدن صندوق و اشیائیکه در وا پور داشتم ازین سفر مهلك صرف نظر میکردم . ملا جلندر گفت : - بحر بسیار خرابست .