Page 126

صحیفه ۱۱۹ سیاحتنامه سه قطعه روی زمین جلد اول ابتدائیه ، و یک مکتب دختران ، و دو مدرسه ، و نه جامع و دو تکیه یعنی خانقاه موجود است . و برای اهالی روم آن يك مكتب اعدادی ، ويك رشدی ، و هفتاد و دو مکتب ابتدائی ، و برای کاتوليك ها سه مكتب و برای یهودها يك مكتب موجود دارد . رومها يك كتابخانه هم دارند که بزبان رومی ، و فرانسوی ، وغیره ( ۱۲۰۰۰ ) جلد کتاب دران موجود است . يك خسته خانه بسیار مکمل ، و ( ۱۴۳ ) مغازه های تجارت ، و ( ۱۰ ) عدد معصره روغن زیتون کشی ، و ۱۶ دباغ خانه ، و ( ۵۵ ) آسیای بادی دارد . والحاصل شهر ساقز با وجود كوچكي يك قصبۀ بسیار معمور ويك بندر تجارتگاهیست که در هر هفته واپور های متعددی دران رفت و آمد دارد . یکچند سال پیش از ین اگر چه از زلزله خیلی رخنه دار گردید ولی باز زود تعمیر یافت . احوال تاریخی اهالی قدیمه این جزیره از ( یونان ) آمده درینجا توطن کرده بودند بعد از ان مهاجرين فنيكه ، و بنی اسرائیل نیز آمده توطن کرده اند . بسیار وقتها بدست جمهوری ( جنو ) و بعد بدست حکومت ( روما ) بوده تا آنکه در تاریخ ۹۷۳ هجری از طرف سلطان ( سلیمان خان قانونی ) فتح و تسخیر شده تا بحال ضمیمۀ ممالک عثمانی مانده است. اللهم لا يزيل عنه . واپور ما دو ساعت در جزیره ( ساقز ) توقف ورزیده بساعت ۸ روز دوشنبه مذكور فك لنگر اقامت نمود . بحر امروز آنقدر صاف و هموارست که قدر چین جبین يك موجی نیز بر روی آن پدیدار نیست . بعضی اطلسهای ساده آبی رنگ که کم حالرا دیده باشید که بجه صافی و براقی میباشد .