Page 102

جلد اول ۹۳ كتاب القاضي على سجل المعزول وفى الاجناس وما وجد القاضى بايدى القضاة الذين كانوا قبله لها رسوم في دواوين القضاء اجريت على الرسوم الموجودة في دواوينهم وان كان الشهود الذين شهدوا عليها قد ما توا قال الشيخ ابو العباس يجوز الرجوع في الحكم الى دواوين من كان قبله من الامناء لان سجل القاضي لا يزور عادة حيث كان محفوظا عند الامناء ما كان بيد الخصم وصرح ايضا في الاسعاف و غيره بان العمل بما في دواوين القضا استحصانا والظاهر ان وجه الاستحسان ضرورة اختلال الاوقات ونحوه عند تقادم الزمان بخلاف السجل الجديد لامكان الوقوف على حقيقة ما فيه باقرار الخصم او البينة فلذا لا يعتمد عليه و على قول الزيلعي لتكون حجة عند الحاجة معناه عند تقادم الزمان (رد المحتار) وحد القديم ان لا تحفظ اقرانه وبراء هذا الوقت كيف كان (فتح القدير) فائدة قول مصنف كتاب زیلعی که گفته است لتکون حجة عند الحاجة دلیل این است در کتاب فتح القدیر نیست که رواست بر قاضی جدید را اعتماد کردن بر سجل قاضی معزول در کتاب اجناس اورده است که آن خطها را که بیابد قاضی جدید در دست قاضیانی که پیش از او بودند و باشد مرا نخطا را نشانیها در دیوانهای قاضیان جاری بکند قاضی جدید آنها را بر رسومی که موجود است در دیوانهای ایشان یعنی عمل کرده شود بران اگرچه مرده باشند آن شاهدان که شاهدی داده بودند بران و گفته است شیخ ابو العباس رحمه الله که رواست بازگشتن در حکم بسوی دیوانهای کسانیکه پیش از او بودند از قاضیها امنان باشند زیرا که سجل قاضی تزویر کرده نمیشود از روی عادت وقتی که سجل مذکور نگهداشته شده باشد نزد اینان بخلاف آنصورتی که سجل بدست خصم باشد و در کتاب اسعاف و غیره