Page 728

جلد سوم ۷۲۱ کتاب الدعوی تقریرا بان يفر المقربدعوة بنى الدها ولا يقر المكذب بها ولو كانا مسلمين شهداك الدعوة ابطالها وحكم الجرن الشهاءة ولو شهد بذلك ابناء المحجابة الشهادة اذا كان المولى جاحدا لذلك كذا فى المبسوط (عالمکيرى) و اگر خواجه ذمی بود و کنیز مسلمان پس گواهی دادند دو ذمی بران خواجه بنسب الد آن کنیز رو است شهادی ایشان واگر خواجه او مدعی بود و آن کینر منکر بود روانیست گواهی آن دو ذمی بران کنیز و تاویل این مسله این است که آن کینر منکر باشد مملوک بودن خود را از برای خواجه خود زیرا که اگر آن کینر اقرار کند بمملوک بودن خود برای خواجه شس درین صورت تنها میشود خواجه دعوی نسب ولما آن کنیز و اعتبار نیست بد در دی گویی گردانیدن خواجه را و اگر آن کینر و خواجه شس مسلمان بودند و گواهی دادند با ید خواجه اور بدبوات خواهید ابطال در حق برث روا نیست گواهی او واگر گواهی دادند دو پسر خواجه بران رو است گواهی ایشان اگر خواجه منتر شد خواند را الدعوة ثلثة انواع دعوة استيلاد و دعوة تحرير وهى دعوة الملك ودعوى شبهة الملك اما دعوة الاستيلاد فبان يدعى نسب ولداصل علوقه يعلم انه كان في ملكه وتصلح الملك وغير الملك وتستند الى وقت العلوق وتوجب ضع ما جرى من العقود اذا كان في محل النسبة ففسخ العقد فيه ويجعل معترفا بوطئ الجارية مستند الى وقت العلوق امومة الولد لثبوت نسبة الولد واما دعوة التحريرفان يدعى نسبة لم يكن علوقة في ملكه وانما نصر الملك دونها ولا يعنى مقر ا بالوطئ لا توجب فخ العقد فكل موضع مكنه اثبات الحق تفسير ولا فلاحق لونة كان حا الأداء النسب الولد كان هذه دعوى تحريرا ما دعوى شهبة فبان يدعى ولد الجارية ابنة كذا في محيط السرخسی (عالمگیری) دعوی کردن ولد کنیز بر سه قسم است اول دعوی آن است بطریق ام ولده گردانیدن و دوم دعوی آن بآزاد کردن است که آن دعوی ولده است بملک سوم دعوی ولده است بیث بملک اما دعوای بام ولده گردانیدن این است که دعوی کند خواجه نسب لدیرا که صل آبستن او معلوم شده باشد که در ملک او بوده است و صحیح میشود در ملک و در غیر ملک است کرد میشود آن دعوای او بوقت آبستنی و وایب فایده دعوی کردن نسب کنیز سه نوع باشد