Page 546

جلد چهارم ۵۳۴ کتاب دعوی هر دوی ایشان برابراند زیرا که هر دوی ایشان خارج هستند زیرا که خواجه را بر مکاتب دست تصرف نیست و اگر یکی از خارج و ذوالید گفت که غلام من است مکاتب کرده ام او را و دیگری از گفت که مدبر یا آزاد کرده ام او را پس این دیگر بهتر است پس قاعده کلیه نیست هر شاهد اینکه ثابت کردن آن بیشتر است پس همان گواهان بهتر است هذا في الخارج وذى اليد في الملك المطلق اما في الملك بسبب فان ذكرا سببا واحدا فان تلقيا من واحد فذواليد احق وان تلقيا من اثنين فالخارج احق شاملا للصور المذكورة وان ذكرا سببين كالشراء والهبة وغير ذلك ينظر الى قوة السبب كما في المتن (شرح وقایه) و این حکم گذشته درباره خارج و ذوالید در دعوای ملک مطلق است اما در دعوای ملک بسببی پس اگر هر دو مدعی بیان یک سبب را کرده باشند پس اگر بر عار رسیده بودند از جانب یک شخص پس ذوالید بهتر است بآن مدعا و اگر بر عار شده بودند از جانب دو شخص پس خارج بهتر است بآن در حالیکه فراگیرنده صورتهای مذکوره باشد و اگر دو سبب را بیان کرده بودند مانند خریدن و بخشیدن نظر کرده شود بقوت سبب چنانچه بیان حکم آن در متن کرده شده است عبد في يدي رجل اقام رجل البينة انه عبده غصبه ذواليد منه اوقال استاجره ذواليد منه اواستعاره منه وارتهنه منه واقام ذواليد بينة انه ملكم اعتقه اودبره اوكانت امة واقام ذواليد بينة انه استولدها كانت بينة الخارج اولى وقضى له بالعبد كذا فى الذخيرة (عالمگيري) غلامی در دست مردی بود و مردی دیگری گواهان گذرانید که این غلام از خست