Page 224

جلد چهارم ۲۱۹ کتاب دعوی وعليه قضاة زماننا رحمهم الله تعالى كذا فى الفصول العمادية (عالمگيرى) اگر دعوی کرد مدعی علیه که مدعی ابرا کرده است براین ازین دعوی و گفت قاضی را که سوگند بده او را سوگند ندهد او را قاضی و گفته شود مدعی علیه را که جواب بگو خصم خود را که مدعی است با قرار یا بانکار بعد ازان دعوی کن بروی آنچیز را که بخواهی و حکم این مسئله بخلاف حکم مسله است که اگر گفت مدعی علیه که مدعی ابرا کرده است براین ازین هزار درم که درینصورت سوگند داده میشود مدعی را و بعضی از مشایخ رحمه الله گفته اند که صحیح این است که سوگند داده میشود مدعی را بردعوی ابرا کردن از دعوی چنانچه سوگند داده میشود مدعی را بردعوای مدعی علیه سوگند دادن را و باین قول مایل شده است شمس الائمة حلوانی رحمة الله وبرهمین قول اند قاضیان زمانه ما همچنین ذکر شده است در فصول عمادی رجل ادعى على رجل مالا فقال المدعى عليه ان المدعى براني عن هذه الدعوى فتوهم الحاكمان هذا اقرار من المدعى عليه بالمال فحلف المدعى على البراءة فهل يحلف المدعى عليه بعد ذلك على المال ام لا قال الخصاف رحمه الله تعالى يحلف وهكذا قال الشيخ الامام ابو بكر محمد بن الفضل رحمة الله عليه ان المدعى عليه يحلف وقوله ابراني المدعى عن الدعوى لايكون اقرارا بالمال وكان الواجب على القاضي ان يسأل المدعى لك البينة على المال فان اقام البينة على المال يحلف المدعى بعد ذلك على البراءة وان لم يكن للمدعى بينة على المال يحلف المدعى عليه ولا على دعواه المال ودعواه البراءة لايكون اقرارا بالمال فان حلف المدعى عليه ترك وان نكل حلف المدعى على البراءة وتوهم القاضي ان هذا اقرار فليس بشيئ وقال هذه المسألة اختلف فيها المشايخ فايده دعوای برائت اقرار است یا نه