Page 138

جلد چهارم ۱۳۳ كتاب دعوی الباب الثالث في بيان احکام اليمين وفيه فصول الفصل الاول في الاستحلاف النكول (عالمگيرية) باب سوم در بیان احکام سوگند است و درین باب چند فصل است فصل اول در بیان سوگند دادن و منع آوردن از سوگند کردن است الاستحلاف يحتاج الى معرفة اليمين وتفسيرها وركنها وشرطها وحكمها اما تفسيرها فاليمين عبارة عن القوة والقدرة ومعنى القدرة ههنا ان يتقوى الحالف في انكاره بان يدفع دعوى المدعي للحال واما ركنها فذكر اسم الله تعالى مقرونا بالخبر واما شرطها فانكار المنكر واما حكمها فانقطاع الخصومة وانفصام المشاجرة بينهما لا تسع المدة بذلك دالم تكن لدسينة (عالمگيريه) سوگند دادن محتاج است بشناختن يمين تفسير يمين و بشناختن رکن و شرط وحکم مین اما تفسیر مین این است که یمین عبارت است از قوت و قدرت و معنی قدرت در اینجا این است که قوی میگردد سوگند کننده در انکار خود باین سبب که دفع میکند دعوای مدعی را از خود فی الحال و اما رکن سوگند یاد کردن نام الله تعالی است در حالیکه پیوسته باشد ب خبری از اخبار و اما شرط سوگند انکار نمودن منکر است و اما حکم سوگند قطع شدن گفتگوست و دور شدن نزاع است میان مدعی و مدعی علیه تا آنکه شنیده نمیشود دعوای مدعی بعد از سوگند وقتیکه او را گواهان نباشد الاستخلاف بجری في الدعاوى الصحيحة دو فاسدة هكذا في الفصول العمادية (عالمگيري) سوگند دادن جاری شیوند در دعوا های صحیحه نه در دعوا های فاسده همچنان است در فصول عمادی و اذا صحت الدعوى بشروطها سأل القاضى المدعى عليه عنها لطلب المدعي فيقول انه ادعيت كنا فماذا تقول درمختار) و من متوانها اذا لم يصح يسال القاضى عنها كى هو جو اب المر بلين تبين هذه و وقتیکه صحیح شد دعوای مدعی بپرسد قاضی لطلب مدعی مدعی علیه را از دعوای مدعی پس بگوید قاصی