Page 139

جلد چهارم ۱۳۴ کتاب دعوی که بدرستی این مدعی دعوا میکند بر تو انیقدر مال پس تو چه میگوئی و از تکلم قصیده شد اینکه کرد عواد مدعی صحیح نشده باشد قاضی نپرسد مدعی علیه را از دعوی مدعی زیرا که جواب دعوای او بر مدعی علیه واجب نیست و قیل ان كان المدعى جاهلا يسأل القاضي المدعى عليه دو طلبه يعلمه وفيها اذا حضر الخصمان لا باسان يقول ما لكما وان شاء سكت حتی بیبتديا بالكلام واذا تكلم المدعي ليسكت الاخر وليسمع مقالته (تكملة) و بعض علما گفته اند که اگر مدعی نادان باشد بپرسد قاضی از مدعی علیه بدون طلب مدعی همچنین آورده در فتاوای سراجیه و نیز در فتاوای سراجیه آورده که چون حاضر شود مدعی و مدعا علیه باک نیست که بگوید قاضی که چه کار ست شما را د اگر میخواهد سکوت کند تا شروع کند مدعی و مدعی علیه بسخن گفتن او را و وقتی که سخن میگوید مدعی سکوت بکند مدعی علیه دیشند وسخن مدعی را فان اعترف قضى عليه بها وان انکر سأل المدعي البينة فان احضرها قضى بها بلا طلب المدعي واما اعلامه المدعى عليه انه يريد القضاء عليه فادب غير لازم هدايه و در مختار و تکمله) و بعد از پرسیدن قاضی اگر مدعی علیه اقرار کرد بدعوای مدعی قاضی حکم کند بر او بان دعوی اگر منکر شد قاضی بخواهد از مدعی شاهدان را پس اگر حاضر کرد گواهان را حکم کند قاضی بان گواهان برای مدعی بدون طلب کردن مدعی حکم نمودن را از قاضی و اما خبر دادن قاضی مدعا علیه را باینکه اراده دارم که حکم کنم بر تو پس این مستحب است لازم نیست ولزمه الحق بالقضاء ويثبت حكم البينة به اما بد و القضاء فلا يثبت بالبينة حكم وكذا الاتعار في غير مجلس القاضي قال فى الاشباه لا يجوز للمدعى عليه الانكار اذا كان عالما بالحق الانى دعوى العيب فات للبايع انكاره ليقيم المشتري البيئة