Page 12

جلد دوم کتاب الشهادة الى قاضى غير عدل له ان يمتنع على الاداء حتى يشهد عند قاض عدل و جزم به فى السراجيه معللا بانه ربما لا يقبل ويجرح فعلى هذا لو غلب على ظنه انه يقبله لشهره مثلا ينبغى ان يتعين عليه الاداء كذا المعدل لو سئل عن الشاهد فاخبر بانه غير عدل لا يجب ان يعدله عنده وهى فى ادب القضاء الخصاف (چوراتق) شرط پنجم آنکه آن قاضی که شاهد نزد او جهت ادای شاہدی خواسته شده عادل باشد از جهت آنکه درتران بزازیۀ آورده که حکم کرده است خلف بن ایوب در باره کسی که او را شاہدی باشد پس برده شود شاہد نزد قاضی غیر عادل سزاوار است که منع بیاورد از ادا کردن شاهدی تا کہ شاہدی بدہد نز د قاضی ادل و جزم و یقین کرده است بهمین حکم در فتاوای سراجیه در حالی که دلیل گیرنده است باینکه بسیار بار قاضی غیر عادل قبول نمیکند شاہدی شاهد را و جرح میکند پس بنا بر این اگر بر گمان شاهد غالب شد که بدرستی قاضی قبول میکند شاہدی اور از جهت مشهور بودن او مثلا بیشان که تعین شود بر او اد انمودن شاہدی همچنین ترکیه کننده اگر پرسیده شد از او از حال شاہد پس خبر داده شد بان ترکیه کننده که بدرستی آن قاضی غیر عادل است واجب نمیشود بر او که عادل یان کند آن شاهد را نزد قاضی و این مسئله ذکر شده است در کتاب القضاء تصنیف الخصاف السادس ان لا يقف الشاهد على ان المقر قر خوفا فان علم بذلك لا يشهد فان قال المقر اقررت خوفا وكان المقرله سلطانا فان كان فى يد عون من اعوان السلطان ولم يعلم الشاهد بخوفه شهد عند القاضى واخبره انه كان فى يدعون من اعوان السلطان كذا فى البزازية ( جو راتق ) وكذا اذا خاف الشاهد التلف من سلطان جابر او غيره اولم يتذكر الشهادة على وجهها وسعد الامتناع (تكمله رد المحتار) شرط ششم انکه شاهد وات نشده باشد بر اینکه بدرستی اقرار کننده اقرار کرده است از جهت ترس پس اگر شاہد دانست بان اقترار کردن او از جهت ترس شاهد می ندهد پس گرانتر از کننده فایده بیان شرط ششم شاهد می