Page 486

(٢٥٨) (جلد سوم) (شرح سلطنت اعلیحضرت امیر عبدالرحمن خان) (سراج التواریخ) میشود که لشکر افغانستان ولشکر شما باتفاق در مقابل مدعی ایستاده جنک کنند تا در هر جا که لشکر افغانستان کم زور شود كمك از لشكر شما برسد و هر جا که لشکر شما کم قوت وناتوان کردید مدداز لشکر افغانستان داده شود (۱) مثل جنك سيو استپول (۱) که لشکر سلطان ولشکر شما هر دو بودند و پسر ا گفت جنك مردم افغانستان با روسی تنها اصل نسخة نمیشود در بحر اسود و روم وغیره از هر طرف با او جنكها خواهد بود حضرت والا فرمود مثلاً این کلاه که سباستپول برروی چوکی افتاده من خواهش دارم که از من باشد شما خواهش دارید که از شما باشد دیگری خواهش دارد که از او است باشد و منظور همه آنست که کلاه را از میان بربایند وقتیکه یکی از سه نفر دست انداخته و کلاه را ربوده تصرف کرد دو نفر دیگر را دعوی بر سر چه چیز باقی ماند مدعا از میان رفت همگی دامن چیده پی پس میکشد دوستان شمانیز ۱۲ که روسی و جرمنی و غیرآنها بوده باشد اکر دست برد شمارا برروسی دیدند البته قدم پیش میگذارند والا پای خود را پس میکشند و یسر ا گفت شما می توانید که از جانب مردم افغانستان ذمه بردار شوید که امداد لشکرتی ما را برای مدافعة روسی قبولدار شوند حضرت والا فرمود مطلبی را که بقوم خود ظاهر نکرده ام امروز بشما وعده دهم فردا مرضی قوم نباشد شما میگوئید که چرا خلاف وعده گردید آیا شما می توانید بی اطلاع دولت خود با کسی جنک کنید ویسرا گفت درباب امداد لشکری واستحکام هرات تکلیف برشما نداریم اظهار ما محض از طریقه دوستیست حضرت والا فرمود میدانم که تجویز شما نفع قوم منست اما بصلاح قوم کار میشود ويسرا گفت شما چه مطلب دارید اظهار کنید و تدبیر مدافعه روسی را چه صلاح میدانید حضرت والا فرمود هرگاه اسلحه و یراق و اسباب ما کامل می بودند تدبیر مدافعه روسی البته باسباب میشد و چون میدانم که اسباب نداریم نام پن اوازبی اسبابی ما خواهد بود و یسر ا گفت شما می توانید که هر گاه تفنك رفل داشته باشید روسی را دفع کنید حضرت والا فرمود دفع را گفته نمی توانم اما کوشش میکنم آیا شما که صاحب همه اسباب هستید می توانید بگوئید که دفع روسی را کرده می توانیم و در باب اسلحه اختیار دارید اکر بدهید خوب بدهید باید بدهید رد نمیکنم و اگر ندهیدهم گفته نمی توانم زیرا که در دولت شما حق ندارم و خود برای دولت شما کاری نکرده ام که سزاوار خواهش باشم و قوم من نیز برای شما خدمتی نکرده اند که حق قوم خودرا از شما مطالبه کنم بلکه تا دیروز با شما دشمنی داشتند امروز که دوست شده اند انچه در عالم دوستی عطا کرده اید از مهربانی و پرورش است پس من زبان خواهش را ندارم ویسرا گفت در هرات چه قدر توپ دارید حضرت والا فرمود سی و یکضرب جلوی و پانزده ضرب توپ جفتی و یسرا گفت توپهای کلان در وزن هر گاه بشما داده شود میتوانید در هرات برسانید حضرت والا فرمود ممکن است کار سانده شود زیرا که در دریای هیرمند کشتی ها از برای جسر ساخته شده توپ کلان میگذرد و یسرا گفت شما راضی نمی شوید که انجنیزهای ما پیش قلعه هرات قلعههای كوچك جنکی بسازند حضرت والا فرمود آیا ساختن قلعه ها روسی را از پیش آمدن ممانعت میکند و می ترساند اگر جنک شود فرصت ساختن قلعه ها کجاست و در نجوم باران که خیمههای شما از تری خشك نمیشود دیوار کل چگونه خشك خواهد شد و اکر جنک نشود فرصت از دست نمیرود و ساخته خواهد شد و یسرا گفت شما خوب میگوئید احوال تل بشكها چه طور است شنیده ام سرکوب و نزديك قلعة هرات است حضرت والا فرمود که برداشتن تل پنگها را بکار گذاران هرات امر کرده بودم لکن تپۀ خاکی نیست پشته سنگیست که بزحمت بسیار برداشته میشود و از هرات دور است و کلوله توپ که از تل بشکی انداخته شود از خاک ریز هرات نمیگذرد و از مصلا تفنك رفل برا ندرون هرات را میزند لکن حکم داده ام که در زیر بناهای مصلا نقبها کنده اند هر وقت که مدعی بانهدام خاك هرات بشود نقبها را آتش داده مصلا را هوار میکنند و یسرا گفت از استحکام هرات وتدبير نقبهای مصلا خرسندشدم حضرت والا فرمود که در حصه پنجهت روسی بخاك افغانستان که پیشقدمی در سرحدات کرده ولشکر ما با لشکر او مقابل شده اند و صاحبان دولت بهمه از قرار خطیکه حاضر و موجود است ذمه دار دفع میباشند چه تدبیر اندیشیده اند و یسرا اظهار کرد که جمع دولت وملت ما آماده و مستعد اند که در حملۀ جمعیت روسی محاربات سخت و شدید در رو بحر با او سر کنند و نیز دول دیگر از هر طرف گریبان گیر او خواهند بود حضرت والا فرمود بهیچ عذر نمآیند شما از مدت چهار هزار ساله گذشته نمی توانید