Page 473

( ٤٤٥ ) ( جلد سوم ) ( شرح سلطنت اعلیحضرت امیر عبدالرحمن خان ) ( سراج التواریخ ) پذیرفته نگشت ومقارن ایحال ومطابق ایام ره نوردیدن قاضی سعدالدینخان با کمیشن دولت بهیۀ انگلیس از قلعۀ فتح جانب غوریان جنرال لمسدن نام انگلیسی که از طهران بعزم مشاهدۀ مواضع سرحدیۀ هرات رهسپار شده بود در روز پانزدهم ماه محرم وارد کهسان گشته بذریعۀ مکتوب از حکمران هرات التماس تفحصیکه واقف حالات سر حدات باشد کرده خودش قبل ازانکه جوابی از حکمران هرات بدر رسد از کهسان حرکت کرده روز هجدهم ماه مذکور در سرخس واصل گشت وحکمران هرات ولی محمد خان جمشیدی را باصد سوار نزد اوفرستاد وهم جنرال غوث الدینخان را که با سپاه انتظام ودو ضرب توپ در موضع ماروچاق اقامت داشت مأمور علاقۀ پنچده کرد واز آنسوی از جانب دولت عظمیۀ روس چهار صد سوار از سرخس کهنه راه برگرفته وارد پل خاتون شدند ودو ضرب توپ با چیزی از سپاه نظام از جای دیگر وارد سرخس مذکور شده مقام گرفتند وهمچنین یکتن از افسران روسیه باهشت سوار بنقطۀ سرحد پنچده وارد گردیده سرحد داران افغانیه ایشانرا از در آمدن بخاك پنچده باز داشتند و روسیان متهورانه گفتند باراه دهید یا افسر بزرك خود خبر داده با جازت او داخل علاقۀ پنچده شویم وایشان دلیرانه پاسخ دادند که اگر بافسر بزرك خود خبر بدهید هم چون از جانب اعلیحضرت والا اجازت نیست نمیتوانیم که شمارا راه دهیم وروسیان ازین جواب شگفت ناچار باز گشتند واین شخص معظم پلكونيك بود كه راه نیافته مراجعت کرد چنانچه جنرال غوث الدینخان با افسران سواران روسیه که وارد پل خاتون شده بودند مکتوب فرستاده پیام داد که قراولان افغانیه در موضع صندوق شکن باقراول دولت روس دوچار گشته واز ایشان تفرس پلكونيك را کرده جواب یافته اند که اوجانب پنچده رهسپار گردیده واز ممانعت سوا ران افغان از آنجا باز گردیده جانب سرخس رفته واو ایشانرا مأمور قراولی کین مذکور ویکتن کیطانرا جانب شرقی دریا امر گردش کرده است که حدود را بخود معلوم کند و ایشان بجواب اینمقال قراولان روسیه را گفته اند که ما نگاشتگان جنرال غوث الدینخانیم که شمارا از تردد در غیر علاقۀ باز داریم و میباید که از موضع حضرت امام پیشتر قدم نگذارید که مردم افغان از ابدا و آزار شما دست نخواهند کشید وهم بایشان گفته اند که جنرال غوث الدینخان باسپاه نظام و توپخانه درپل خشتی و آق تپه مقام گزیده است وروسیان از شنیدن این سخنان قراولان افغان از کین باز گشته و اینقدر گفته اند که از قنای لشکر خویش میرویم فقطو روسیان این نامۀ جنرال موصوف را که از مذاکرات قراولان دولتین افغانستان وروس آگاه گشته بروسیان مقیم پل خاتون انگار داده بود بلمسدن انگلیس که اینوقت در سرخس بود نشان داده از کار گذاران سرحدیۀ افغان شکایت کردند واو بكرنیل رجوی خبر داد که باقاضی سعدا لدینخان سخن درمیان آورده ازوی التماس کند که قراولان افغانیه را از درشت گوئی باز دارد که مبادا فتنه بار آرد وازین سوی قاضی سعدالدینخان در روز بیستم ماه محرم با کمیشن دولت انگلیس وارد منزل رباط واقع غوریان شدند وروز بیست و چهارم ماه مذکور حکمران هرات که جهت پذیرۀ قاضی سعدالدینخان واغنیان واکرام انگلیسیان از هرات بیرون شده بود در موضع زنده جان فرود گشته روز بیست وپنجم ماه مزبور قاضی سعدالدینخان و کمیشن انگلیس نیز رهسپار آنموضع گردیده چون قاضی را در خریطۀ راه تب عارض شد با مر حکمران هرات تحت روان سر راه او رفته باهتزاز واکرام وارد زنده جانش کرد و در وقت وصول به منزل مذکو راو وانگلیسیان را پذیره نموده مقدم ایشانرا گرامی داشت واو وقاضی سعدالدینخان با انگلیسیان در خیمۀ بزرگی که برای ملاقات افراشته شده بود نشسته ودر حین صحبت نقشۀ حدود هرات را در بین کشوده با کرنیل رجوی از هردو و موضع ومحل سخن آغاز کردند وبموجب سند یکه از جانب دولت با قاضی سعد الدینخان بود اظهار نمودند که در موضع یلتان هيچيك از روس وافغان میباید حق مداخلت نداشته باشد وکرنیل رجوی بی آنکه ایشان دلیل بیارند و گفته خود را بپایۀ ثبوت رسانند خروج از بحث کرده گفت که امروز مکتوب لمسدن صاحب از سرخس رسیده نوشته است که کار گذاران دولت افقانیه در حدود پنچده نسبت بهمسايگان ايشان تندی وزیاده گوئی بسیار روی کار آورده و می آورند مبادا فتنه حادث شود و مرقوم داشته که بحکمران هرات خبر بدهید که آنها را مانع شود و این همان مکتوب لمسدن بود که آنفاً بشرح رفت