Page 474

( ٤٤٦ ) ( جلد سوم ) ( شرح سلطنت اعلیحضرت امیر عبد الرحمن خان ) ( سراج التواريخ ) الغرض ایشان بجواب کرنیل ریجوی پرداخته گفتند که اگر قراولان افغانیه مانع نمیشدند هم اینانروسیان تا حالاً داخل علاقهٔ پنجده میشدند و هرگاه روسیان از پندار و استکبار خویش جرأت و جسارت در پیشدهی نمایند مابچه ملاحظه داریم که منع نکنیم بجدا کر مانع نمیشدیم مثل سرخس که از تصرف دولت ایران کشیدند پنجده را تصرف میشدند پس ناچار در وقت پا نهادن دولت روس در پنجده وغیره مواضع نزاع و پرخاش واقع خواهد شد و حال آنکه امر اعلیحضرت والا شرف نفاذ یافته است که بکار گذاران دولت افغانستان همچنانیکه پنجده را در تصرف دارند متصرف بوده محکم بدارند و اکنون که دولت روس از موضع یلتان تجاوز کرده تا موقع حضرت امام آمده اند بحر العقول اندیخان خبر داده میشود که باایشان از راه مدارا رفتار کنند و مواظب باشند که نزاع واقع نگردد و دولت روس را هم شما از مداخله در علاقهٔ پنجده باز دارید که اقدام در آمدن بخاك آقچه نکنند واعلیحضرت والا ازینکه موضع یلتان در تصرف هیچیک از طرفین نباشد نمیگذرد و پس از مذاکرات مرقومه کرنیل ریجوی ملتمسانه اظهار کرد که چون زمستان کار کردن دشوار است كمشنر صاحب را محل قشلاقی اختیار کرده در بهار از آنجا شروع در تعیین حدود و نصب علایم فاصلهٔ مملکتین شود نیکوست و قاضی سعدالدینخان و حکمران هرات در جواب این اظهار او چیزی نگفته مجلس مذاکره ختم گشت و روز دیگر از آنجا باهم رهسپار منزل روزنك شده درینمنزل چهار صد سوار نظام که در غوریان مقام داشتند با مر سپهسالار فرامرز خان که بایشان خبروپیام داده بود از راه احترام قاضی سعدالدینخان و استقبال کمیشن انگلیس پیش آمده با سپاهیکه در رکاب نائب الحکومه ره نورد بود ملحق گشتند و صفوف سلامی آراسته مراسم پذیره بتقدیم رسانیده یازده ضرب توپ بجهت تبريك ورود ایشان در ان منزل کشاد دادند و چون فروکش کردند افسران کمیشن انگلیس بتوسط قاضی محمد اسلم خان و سردار محمد اسلم خان ملازم و خادم دولت خود ایشان از قاضی سعدالدینخان خواهش مجلس صحبت نمودند و او بنابر آنکه در منزل نوبتی اسب وخیمه موهوبهٔ ایشانرا چنانچه مرقوم گشت رد کرده گفته بود که اگر در سرحد هرات بفرون شد پذیرفته خواهد آمد بفراست دانست که ایندعوت ایشان محض انعام و احسان چیزی خواهد بود قبول صلای ایشانرا کرده مشروط بآن گذاشت که چیزی ندهند والانجلس صحبت منعقد نخواهد گشت و انگلیسیان باین گفتهٔ او انعام پذیرفتن اعلیحضرت امیر شیر علیخان مرحوم را در انباله وقبول کردن او مهمانی ایشانرا اعتراض دوستانه آورده مجاب(۱) شدند باینکه او مهمان و در مملکت دولت (۱) مجاب یعنی جواب انگلیس بود که بپذیرفت و درینجا ایشان مهمان و مملکت از افغانست و از مهمان چیزی گرفتن ناپسند جهانیان خلاصه پس از ارتباط شرط مذكور مجلس شکریه منعقد گشته مذاکرهٔ دوستانه بمیان رفت و ازینجا قاضی داده شده سعدالدینخان با افسران کمیشن وداع کرده جهت مشاهدهٔ علاقهٔ غوریان در آنجارفت و انگلیسیان با حکمران هرات ره نورد منزل کهسان شدند و مقارن اینحال علیجاننوف حاکم مرو با یکصد و پنجاه سوار از جانب شرقی و یکتن صاحب منصب دیگر با یکصد و پنجاه سوار از طرف غربی نهر مرغاب وارد موضع صندوق شکن شدند و هم فوج پیادهٔ دیگر از مرو در موضع حضرت امام آمدند و شبتیوار نیز از سپاه نظام با حکمران خیوه وارد مرو گردیده بجای فوجیکه مأمور حضرت امام شدند اقامت گزیدند و ازین حرکت و فرود آمدن افواج دولت روس جنرال غوث الدینخان آگاه گشته بنائب الحکومه هرات نامه فرستاده پیام داد که کمیشن دولت انگلیس را بگوید که روس را از اقدام در مداخلت بخاك افغانستان بازدارد و خودش معاجلاً جانب پنجده راه برگیرد و پس از فرستادن این نامه و پیام خود جنرال موصوف از موضعیکہ اقامت داشت از راه حزم واحتیاط بجانب موضع چشمهٔ سبز ره نهاد و سپهسالار فرامرز خان را نیز آگهی داده کرنیل شاهبراد خانرا که با صدتن از پیادهٔ ساخلو در موضع ماروچاق توقف داشت و دوصد تن از پیادهٔ نظام مقیم مرغاب نزد خود طلبید و مقارن اینحال قاضی سعد الدینخان که از منزل روزلک در غوریان رفته بود کردشی کرده و باز گشته در منزل کهسان باردوی کمیشن دولت انگلیس ملحق شد وهم جنرال لمسدن از سرخس آمده بدیشان پیوست بعد در روز ششم ماه صفر از کهسان باهم رهسپار چشمهٔ سبز که جنرال غوث الدینخان نیز چنانچه گذشت وارد آنجا شده بود گردیدند و پس از حرکت ایشان از کهسان سپهسالار فرامرز خان صدتن پیادهٔ مقیم آنجا را مأمور باقامهٔ کلان قلعه نموده صدتن از جمعد پیادگان چهار بیرق