Page 165

( ١٥٨ ) ( جلد اول ) ( ذكر وقایع عهد سلطنت دومی شاه شجاع ) ( سراج التواريخ ) عزم بامیان پیش گرفتند و در انجا باما کثیرلات انگلیس که با چندی از پیاده و سوار نظام و چند ضرب توپ مقام گزیده و در اویخته سه چهار مرتبه دلیرانه حمله کرده بسیار تن را از فرنگیان خون بریختند و آخر الامر امیر کبیر که لشکرش مردم ملکی بود در محاربه فوج نظام ثبات نتوانست ورزید پس ناچار هزیمت اختیار کرد و از راه فرار داخل تاشقرغان شده جمعیتی برا کنده گشت و چندی در تاشقرغان درنك نمود تا که خدمه خودش که از جور پادشاه بخارا در هر جا پرا کنده شده بودند از توقفش در تاشقرغان خبریافته يکيك و دودو بنزدش شتافته سه صد تن فراهم گشت از راه خنجان بنابر آنکه غرابو چپاولمردم کوهستان بامرنگیان سمر گشته بر زبانها افتاده بود روی بسوی کوهستان کابل نهاد و آنگاه که وارد کل بهار ابتدای کوهستان شد میر مسجدی خان بن خواجه اسحق از وصولش در انجا آگاه شده بذریعه مکتوب دعوت کوهستانش نموده خود هنگامه ارای قتال گشت وشا مشجاع شهزاده محمد تیمور را باجنرال شيل والكسندر بارنس وافواج انکلیسه وسواران طائفه قزلباشانی از کابل جانب کوهستان گسیل کرد که میر مسجدی و غیره کوهستانیان را گوشمال بسزاد هند چنانچه در موضع خواجه خضری قلعه میر مسجدی خان محاربه رخداد، میرمذکور با شجاعتن پیاده از دلیران کوهستانی دست بآلات حرب زده بمدافعه پرداخت و انگلیسان یکجانب قلعه را بضرب گلوله توپ پست ساخته از راه یورش بتاختند و میر مسجدی خان باهمراهان خویش پایمردی فشرده چنان با انگلیسان در آویخت که جانین بکار دوخنجر وسرنیزه تفنگ بسرو سینه و شکم هم دیگر زده خونها بریختند و انگلیسان از دست برد دلیران کوهستان استقامت راهلاك جان دانسته هزیمت یافتند و از ضرب تیغ یکجا دو بكتن با وجودیكه يك فوج سوار دويك فوج پیاده نظام با توپخانه بودند پشت بحنگ داده و یگرنز نهادند و از افسران کابل تامیاچندین از احاد سپاه کشته شدند و از کوهستانیان نیز میر مسجدی خان زخمدار شده چندتن دیگر مجروح ومقتول گردیدند بعد میر مسجدی خان اقامت را در مقابل پادشاهی عین تباهی دانسته شب هنگام ترك مقام خويش کرده بدره کوهستان و از انجا در نجراب رفت ومقارن انحال امیرکبیر از گل بهار راه کوهستان برگرفته در موضع پروان که در زمان حال موسوم بجبل السراج است بالشكرا انکلیس که هشتصد سوار و مامور بدفع و پیکار امیر کبیر و الانبار شده بودند دو چار گشته تازه گیرودار شعله ور گردید و سردار محمد افضل خان و سردار محمد عمرخان که قبل از فرار کردن امیر کبیر از بخارا در تاشقرغان آمده واليوقت ملازم رکاب والا بودند حمله های مردانه کرده انگلیسانرا از پیش برداشته هزیمت دادند و تعاقب ایشانرا از دست نداده همچنان زده و میراندند وامیر کبیر خودش بالاب سلطان محمد خان الکوزائی و قادرخان مسیح زائی از عقب تازی عنان باز کشیده دیگران همچنان اسپ تعاقب تاخته از امیر کبیر دور افتادند تا که فوج دیگر از افواج انگلیس بمعاونت شکستيان رسيده سرداران را از عقب تازی باز داشتند وحايل بين امیر کبیر و پسرانش شدند وامیر کبیر کثرت مدعی را نظر کرده با هر دو تن همراهش قبل از انکه سرداران بركابش ملحق شوند روی بسوی نجراب که میرمسجدی خان نیز در انجا رخت بود نهاده ابن استراحت پنهانی او و تفرقه سرداران از وی شد چنانچه نزو میر مذکور شده و او مقدمش را گرامی داشته پس از ادای مراسم عزت و احترام التماس کرد که سر کار والا در نجراب درنك فرمایند نامردم کوهستان را فراهم نموده بعد بمحاربه خصم گرائید و امیر کبیر نظر بقلت مردم کوهستان مسئول او را قبول نکرده آهنگ رزمت کرده گفت که چون شاه شجاع بمسند حکومت قرار دارد مبادا در صورتیکه کاراز پیش نرود خرابی بشما و مردم کوهستان روی دهد ومال وجان مسلمانان بهدر رود پس از انجاراه بر گرفته چون بنزديك شهر كابل رسيد چيزی بوجه نقد بقادرخان و محمد اسلم خان بارکزائی پیشخدمت خویش داده از خود پیش فرستاد که بشهر درشده اسباب نعل بندي بادوسه سوار نعل خريده در مقبره بابر شاه که وعده گاه قرار داد بودند که در انجا یکجا شده جانب رز مت رهسپار شود و خود بانائب سلطان خان الکوزائی در دشت قلعه حاجی صاحب پای مٹاری از اسپ فرود آمده قدری در نك كرد که هر دو تن مأمور چیزی از ایشان دور شوند و در نجا امیر کبیر با خود اندیشیده بصوابدید برای رزین و خرد دوربین امور را چنین قرار داد که عیال و اطفالش در غزنین نظر بند و محفوظ وشاه شجاع از باده حکومت کامرواو محظوظ است اگر چنانچه قبایل وزیری و تکی واندری وغیره مردم طوائف غلجائی فراهم شده لوای جهاد وغزابر افرازند نیز چون مردم الو سپست مقاومت نتوانسته رشته جمعیت شان گسسته خواهد شد و آنوقت تن تنها باهزار گونه