Page 69

نسخه سوم عین الوقایع صفحهٔ ۲ بشاه محمود برادرش حاجی فیروز الدین میرزا تعلق یافت و همین حاجی فیروز الدین میرزا و شاهزاده محمد ولی میرزا مرحوم که والی خراسان بود در ۱۲۱۲ مطابق ۱۷۹۸ جنگ سختی در گرفت (تبیین انکه) زمان حسین خان قاجار تونی که حکمران نواحی خراسان بود قلعه غوریان در فرسنگی هرات و حدود آنرا جزو تصرفات ایران قرارداد بحکمرانی محمد اسحق خان سردار قرائی واگذار کرد و سردار محمد اسحق خان آن نقطه را بیوسف علی خان برادر زاده خود سپرد که مواظب و سرحد دار باشد یوسف علی خان بمواعدی در پی حاجی فیروز الدین میرزا فریفته شده بدو گروید لهذا نواب محمد ولی میرزا که در این سنه والی خراسان بود با اردوی عزم تصرف غوریان را نمود حاجی فیروز الدین میرزا خفاء ملت را با خود همدست ساخت بسیار شان صلاح مقاومت و مقابلت با دولت ایران ندیدند اما مرحوم صوفی اسلام و جمعی دیگر از علماء افغانستان با پنجاه هزار سواره و پیاده برای جلوگیری عساکر دولت ایران بتحریک آمدند و نیز یک اندک سپاه ایران هم که مرکب از چهارده هزار سواره و پیاده بودند و دوازده عراده توپ داشتند از پیش و در زنگنه متصل بغوریان گذشته بقریه شاده اند و رزدند و در این منزل مرحوم سردار محمد خان قرائی پسر مرحوم سردار اسحق خان نیز در کمال رشادت و دادطلبی با اردوی شاهزاده محمد ولی میرزا با عساکر قرائی رسیده و ریاست جنگ را اختیار کرد روز ۲۲ ربیع الاول ۱۲۱۲ هجری حرکت نمودند در میدان رباط چرخه صوفی اسلام و عساکر افاغنه نیز بعزم محاربه رسیدند و آتش جنگ شعله ور شد خون صوفی اسلام که در هودج زرین با حشمت تمام نشسته ولشکریان افاغنه را بجنگ ترغیب و تحریص می نمود گلوله توپ ایرانی بسرش خورده مقتول شد و سپهسالار افاغنه که ابراهیم خان نام داشت نیز بگلوله ساچمه توپ از پا درآمد و سه هزار هشتصد نفر از آن لشکر افاغنه کشته شده مابقی بهزیمت اختیار کردند و اغروق شان بتصرف ایرانیان درآمد و سردار محمد خان قرائی متعاقب سپاه افغان رفته اسیر و اسب زیادی آورد با چهار عراده توپ که در آتشین گرفته بود و جسد صوفی اسلام را توپی های آذر با یجانی روی عرمن حاصل شده که انداخته سوختند. (توضیح آنکه) صوفی اسلام که در بدو از صوفیه بخارا بکوچه نهضت فرسنگی هرات آمده توطن یافت بیلی ست جماعت داشت و طریقه سرودیه و نقشبندیه ارشادی کرد و مرده زیادی اطراف او را گرفته بودند و کشف و هدایا زیادی می آوردند بعد از قتل او میرزا الله وردی نام را حضرت نامیدند و جانشین او شد و شبها در کارخانه او دو صد نفر مهمان طعام بلغور و نان میخورند و اکنون هم در کرخ و نواحی آن ده دوازده هزار خانوار مرید آنها باقی هستند و این خانوادہ در کمال اقتدار بودند تا زمان مرحوم ایوب الرحمن خان که میرزا غنچه جان نبیره آنها را بکابل خواست در ۱۳۰۱ آنتریت آنخانواده هم خورد و تنزل کردند خلاصه شاهزاده فیروز الدین میرزا که قوه طرف شدن با دولت ایران نداشت مالیات رساله هرات را بعد از وضع مخارج تسلیم شاهزاده ایران نمود و سپاه ایران برگشته (ایضاً در ۱۲۱۴ هجری) مطابق ۱۸۱۱ مسیحی) فیروز الدین میرزا رسوم سنواتی معهوده هرات را بدربار ایران نفرستاد مجدداً حکم بلشکر کشی ایران شد نواب محمد ولی میرزای مذکور از راه با خرز بخوریان و از آنجا بپل نقره دو فرسنگی شهر هرات رفته اند و وزده در خرط نمانا بنت و تاراج اطراف میرسد حاجی فیروز الدین میرزا گرفتار و تا خر یکی از شعراء ایرانی در واقعه قتل مرحوم صوفی اسلام سجع مهری که بخط آورده اگر چه از بحر خرواده بیکا ریخ آنرا مردن در به نوشت در لطیفه بیان تعبیر بر فرق او تیغ دو سر گردش پروانه سوی شمع می نوع تخمیس معرفی صوفی اسلام اصلاً اهل اصفهان پیش از اسلام به هرات آمده در بازار صباغی باز کرد و بعد از چندی ورشکسته شده بکوچه ملاحام نام که کوچه است ساکن میشد و در آنجا واقعه بر آند و بعزم کرباسی بقصد کر یخ دو فرسنگی هرات رفت و از آنجا در سال ۱۲۰۱ با اسلام میونشت که به پیش نیل مرید آر نموده به بسته و در عوض پول می دادی بعد از آن متصوف شده در سال بطرف بخارا در ریه از یکه پسر بد و در خواب کمترین شی می دهد و بعد از آن او را صوفی اسلام میخواند و از غلاف مسجد و در روز بروزه عقیده ایشان او افزون پند تا صاحب امر و نهی گردید مؤلف