{"book":"adl1214","page":69,"text":"نسخه سوم عین الوقایع صفحهٔ ۲\nبشاه محمود برادرش حاجی فیروز الدین میرزا تعلق یافت و همین حاجی فیروز الدین میرزا و شاهزاده محمد ولی میرزا\nمرحوم که والی خراسان بود در ۱۲۱۲ مطابق ۱۷۹۸ جنگ سختی در گرفت (تبیین انکه) زمان حسین خان قاجار تونی\nکه حکمران نواحی خراسان بود قلعه غوریان در فرسنگی هرات و حدود آنرا جزو تصرفات ایران قرارداد\nبحکمرانی محمد اسحق خان سردار قرائی واگذار کرد و سردار محمد اسحق خان آن نقطه را بیوسف علی خان برادر زاده\nخود سپرد که مواظب و سرحد دار باشد یوسف علی خان بمواعدی در پی حاجی فیروز الدین میرزا فریفته شده بدو گروید\nلهذا نواب محمد ولی میرزا که در این سنه والی خراسان بود با اردوی عزم تصرف غوریان را نمود حاجی فیروز الدین میرزا\nخفاء ملت را با خود همدست ساخت بسیار شان صلاح مقاومت و مقابلت با دولت ایران ندیدند اما مرحوم صوفی\nاسلام و جمعی دیگر از علماء افغانستان با پنجاه هزار سواره و پیاده برای جلوگیری عساکر دولت ایران بتحریک آمدند\nو نیز یک اندک سپاه ایران هم که مرکب از چهارده هزار سواره و پیاده بودند و دوازده عراده توپ داشتند\nاز پیش و در زنگنه متصل بغوریان گذشته بقریه شاده اند و رزدند و در این منزل مرحوم سردار محمد خان قرائی\nپسر مرحوم سردار اسحق خان نیز در کمال رشادت و دادطلبی با اردوی شاهزاده محمد ولی میرزا با عساکر قرائی\nرسیده و ریاست جنگ را اختیار کرد روز ۲۲ ربیع الاول ۱۲۱۲ هجری حرکت نمودند در میدان\nرباط چرخه صوفی اسلام و عساکر افاغنه نیز بعزم محاربه رسیدند و آتش جنگ شعله ور شد خون صوفی اسلام\nکه در هودج زرین با حشمت تمام نشسته ولشکریان افاغنه را بجنگ ترغیب و تحریص می نمود گلوله توپ ایرانی\nبسرش خورده مقتول شد و سپهسالار افاغنه که ابراهیم خان نام داشت نیز بگلوله ساچمه توپ از پا درآمد و سه هزار\nهشتصد نفر از آن لشکر افاغنه کشته شده مابقی بهزیمت اختیار کردند و اغروق شان بتصرف ایرانیان درآمد\nو سردار محمد خان قرائی متعاقب سپاه افغان رفته اسیر و اسب زیادی آورد با چهار عراده توپ که در آتشین گرفته\nبود و جسد صوفی اسلام را توپی های آذر با یجانی روی عرمن حاصل شده که انداخته سوختند. (توضیح آنکه)\nصوفی اسلام که در بدو از صوفیه بخارا بکوچه نهضت فرسنگی هرات آمده توطن یافت بیلی ست جماعت داشت\nو طریقه سرودیه و نقشبندیه ارشادی کرد و مرده زیادی اطراف او را گرفته بودند و کشف و هدایا زیادی\nمی آوردند بعد از قتل او میرزا الله وردی نام را حضرت نامیدند و جانشین او شد و شبها در کارخانه او دو صد نفر مهمان\nطعام بلغور و نان میخورند و اکنون هم در کرخ و نواحی آن ده دوازده هزار خانوار مرید آنها باقی هستند و این خانوادہ\nدر کمال اقتدار بودند تا زمان مرحوم ایوب الرحمن خان که میرزا غنچه جان نبیره آنها را بکابل خواست در ۱۳۰۱ آنتریت\nآنخانواده هم خورد و تنزل کردند خلاصه شاهزاده فیروز الدین میرزا که قوه طرف شدن با دولت ایران نداشت\nمالیات رساله هرات را بعد از وضع مخارج تسلیم شاهزاده ایران نمود و سپاه ایران برگشته\n(ایضاً در ۱۲۱۴ هجری) مطابق ۱۸۱۱ مسیحی) فیروز الدین میرزا رسوم سنواتی معهوده هرات را بدربار\nایران نفرستاد مجدداً حکم بلشکر کشی ایران شد نواب محمد ولی میرزای مذکور از راه با خرز بخوریان و از آنجا\nبپل نقره دو فرسنگی شهر هرات رفته اند و وزده در خرط نمانا بنت و تاراج اطراف میرسد حاجی فیروز الدین میرزا\nگرفتار و تا خر\n\nیکی از شعراء ایرانی در واقعه قتل مرحوم صوفی اسلام سجع مهری که بخط آورده اگر چه از بحر خرواده بیکا ریخ آنرا مردن در به نوشت در لطیفه بیان تعبیر بر فرق او تیغ دو سر گردش پروانه سوی شمع می نوع تخمیس\nمعرفی صوفی\nاسلام\nاصلاً اهل اصفهان پیش از اسلام به هرات آمده در بازار صباغی باز کرد و بعد از چندی ورشکسته شده بکوچه ملاحام نام که کوچه است ساکن میشد و در آنجا واقعه بر آند و بعزم کرباسی بقصد کر یخ دو فرسنگی هرات رفت و از آنجا در سال ۱۲۰۱ با اسلام میونشت که به پیش نیل مرید آر نموده به بسته و در عوض پول می دادی بعد از آن متصوف شده در سال بطرف بخارا در ریه از یکه پسر بد و در خواب کمترین شی می دهد و بعد از آن او را صوفی اسلام میخواند و از غلاف مسجد و در روز بروزه عقیده ایشان او افزون پند تا صاحب امر و نهی گردید\nمؤلف","chars":3550,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1214/00069.jpg","first_page":1,"last_page":586,"title":"Kitāb-i baḥr al-favāʼid : kullīyāt-i Riyāz̤ī : fihrist-i davāzdah kitāb-i dīvān-i Riyāz̤ī, majmūʻah-ʼi kih ānhā mawsūm bi-kitāb-i mustaṭāb Baḥr al-favāʼid ast کتاب بحر الفوائد : کليات رياضى ؛ فهرست دوازده کتاب ديوان رياضى، مجموعۀ که آنها موسوم بکتاب مستطاب بحر الفوائد است","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1214/69","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1214/canvas/69","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1214/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1214_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}