Page 47

نسخه ٢ ضياء المعرفة صفحه ٤٥ و قراء ده آن بسیار است مردمان جنگی بهادری دارد و بسیار بدخوراک و بدپوشاک و لجوچ صنعت نامی آن مملکت دو چیز است یکی در آہنگری و آلات فولاد سازی استادی کامل دارند و در نقاشی تهذیب با مهرۀ صفوی بچو بانه نجیب کاری و جعبه‌های لازمه مخصوص اهالی اطراف و بلوکات آن بعضی از طایفه هزاره بربر و بعضی از تاجیک میباشد ایلات صحرا نشین آن چتپای افغان جلال‌آباد شهریست در وادی صل پر واقع و شمال بسیط حدیش آباد است جانوزی صل قصبه و اطراف آن تماما از طوائف افاغنه شرقی میباشند که آنها را یوسف‌زائی و ترکا و خیل و صافی و ادوخیل و ادرخزائی و محمدخیل و افریدی و غیره مینامند که اگر تفصیل آنها را بیان نمایم کتابی مخصوص میشود لهذا بهمین قدر نگاشته میشود که تمام این طوایف مردمان رشید و زحمت‌کش و چابک میباشند و شغل معروف آنها فقط زراعت و مالداریست و اکثراً سپاهی‌گری را بپایان می برند قندهار ملکیتیست که در سمت جنوبی پرستان بشرفات جنوبی خراسان واقع است و اهالی شهر و اطراف آن بیشتر حصهٔ افغانند و این مملکت بعد حکمرانی گرگین خان گرجی که از قبل شاه سلطان حسین در آنجا میرویس صفوی غاصب شده و بیعده شده بود. و بتدبیر میرویس افغان مقتول شده و حکمرانی در تمام ایالت آن بخاطر امیر ویس تصرف نموده و پسرش [Margin] میر ویس یکی از دهاقین هوتکیاها بود بتدبیر میرویس محمد افغان حاکم گرجی کشته میشود بعد میرویس تمام قندهار را بتصرف خود در میارد میرویس افغان حاکم گرجی قندهار را کشته آنرا بغصبت درمیارند. [Main text] محمود غلزائی بعد از میرویس عهده اثناء بمهو و خطاب کرده و آن بود که در اواخر سلطنت صفویه از راه کرمان بابیان آمد و با سیاری از حوزه‌های سایر غاصب عصیان ایرانی که طرف با و با سلطان خود بودند بسیاری از بلاد ایران را متصرف شد و بعد از چندی که گذشته شاه سلطان حسین اشرف شد و این پادشاه بواسطه وحشتی که با خانوادهٔ سلاطین صفویه داشت خود را مالک رقاب دائمی این مملکت میدانست لہذا بر قندهار افزوده مسکوک رایج معمولی ایران را که تا آنزمان ذهبی بدرهم و سایرین را بکجاسپ دینار موسوم داشته تغییر داده بنام خود مسکوکات محمودی ترتیب داد که محمود قسم مسکوک ذهبی او را بنده مؤلف بزحمت بدست آورده که یکده طلای خالصی است و در یکطرف آن این دو شعر درج شده باشرفی اثر نام ایجناب رسید شرف زسکه اشرف بر آفتاب رسید در سمت دیگر یکی از آن دو مسکوک نقش شده لااله الا الله محمد رسول الله و در یکسمت سکوک دیگر عوض کلمه طیبه شعری باین مضمون نقش است دست زد بر جلوه رو وبخشا داد شیر سکه اشرف شاه و این مسکوکات را ایرانیان باشرفی نام نهادند که پای نسبت آن بنام شرف افغانست و نام مسکوک قندهار دیجیت شده که تاکنون بایران متداول است و یکچیزی دیگر در نزاهل دنیا اینست که مسکوک طلا بتبریز تمام خیر باد شرف بهم چه خیرست از تعجبیه اشرفی گفته میشود اما چون مقصد از تاریخ در شرایع این خلط و مصنوع بودن نام درهم و دینار بود همینطالب را نگاشتم که تاریخ مطلب تحت مطالعه آید و الا نزد مردان محترم و اهل تقوا و تقدس و عمامۀ جاله دنیا با کمال طلا و جواهر قزلب و فرقی ندارد و با خاک یکسان است از طلا هر وجود کیمیا است هر که در شد چه محتاج طلاست خلاصه این پادشاه اهالی ایران رؤف و مهربان بود و محض آسایش حال آن پادشاه عثمانی که پیش دهم مذهب او و در سخت کبریا کرد سخته اول شرطی که با او دولت نمود این سه فقره بود یکی آنکه امیر تاور را که منتظم از طرف پادشاه ایران و از اهالی ایران همه ساله معین باشد و دیگر آنکه کعبه پنج رکن منقسم شود که یکرکن آن مذهب جعفری باشد و دیگر رعایا ایران بخاک مملکت عثمانی محترم باشند هرگاه صدمه و وحشتی بر آنها وارد چاپیه حاکم آن محل بدون عذر از عهده برآید چون دولت عثمانی قبول اینشرایط را نمود اشرف شاه اعلان جنگ داد و با عساکر ایرانی و افغان محو مملکت عثمانی برد و شکست های پی در پی منتظمه بلشکر یا ان دولت وارد آورد عساکر عثمانی هم بمواظبیم مذهب بودن با پادشاه ایران که ادعا بود پستی چنانکه میگذراند و شرف را بحفاظت اولی میدانسته کار بر سلطان عثمانی سخت شده مجبور بایدا د طلبی از ملت خود شد اول استفتا از علمای چهار مذهب سنی قندهار مملکت خود گرفت که هرگاه در یکعهد و ولیعهدی در اسلام باشد طاعت بکدام یک واجب است در جواب نوشته هر کدام کامل ترون خواند