Page 379

نسخه ۳ دفتر دانش صفحه ۳۷۲ لوازم او را آماده نماید و ناچار همه صعوبات و ناملایمات را هم متحمل شود و گوم نرفی را بگیرند که پیر سالخورده و بیوه چند بن ساله باشد که شوهر جوان را با ندک زمانی تمام خواهد کرد و هم بگریانک و مهربان بشوهر تازه نخواهد شد مگر بعضی که از نوادر است سئوم زنیکو زن بگذارد که اصل و نسب صحیحی ندارد و با خانوادهای محترم و اعیان مربوط نیست همچیزی از قواعد انسانیت و خانه داری نفهمیده مینماید گر چرا که تا سی سال باید شوهرش خون دل بخورد و دستورالعمل امور کلی و جزئی زندگانی را بآن زن بدهد و تمام اوقات خود را تصرف تعلیم او نماید هر گاه اختران طوطئه و دائی و خاله سطوپه فتد که باعث زحمت و موجب دل سردی نشود بهترین نعمتها است تجزیه کنیم شروط پسندیدن دختران که خواستگار باید توجه نماید اوّل بمنزل صاحبان دختر و زنان جاهل که خسران میفرستند زنان فهمیده عاقله و خوش سلیقه بفرستند که چشم و دست و پا و سرشان سلامت باشد و کرنه چشم نباشند و دوستی با خانه داده انها نداشته باشند بدلیل اینکه زن نافهم مثل خود و زن بدصورت بمثل خود کسی را می پسندد و زنان ناقص را دائم همه چندان نقص اندام را عیب نمیدانند و زنان گرسنه چشم بمحض اینکه در منزل صاحبان دختر لقمه چربی خوردند تمام عیوبات دختر را از مد نظرد ورساخته بتوصیف اندامی پردازند و آنزنان که دوستی سابقه با مادر یا خواهر دارند محض سخت نگذاشتن بسر آنها وطمع تعارف و تحفه معموله ریش خواستگار را بدست دوستان زنانه میدهند دوّم گر بخواستگار واجب است تفتیش چند فقر را دوستور العمل دادن بفرستند گان اوّل اینکه وقتی وارد منزل صاحبان دختر میشوند هر گاه مردم اجنبی از مرد یا زن در انجا میبینند جویا شوند کیست و چه کاره است و چه نسبت دارد و برای چه آمده است دوّم علم بداند که همسایگان از انها اظهار رضایت دارند یا ندارند اگر رضایت دارند چه نوع مردمانند و اگر رضایت ندارند دلیلش چیست سیّم قسم آیا آن دختر را حیا مانع دیده شدن پنهان خواپشد یا پر رو و بی حیا و بی ادب خواهد بود با قصای بستن او بدانند هر گاه شاد از چه ما خند است چه گام باید بخوبی رسیدگی نمایند دختر را که گیسوان بلند و ابروی پیوسته سیاه کشیده و چشم آهوئی و دماغ الف اندازه صورت ولیهای قرمز دندان کوچک و صورت مدوّر و بی آبله و رخ با غبغب دست و پنجه ظمی و بدن صاف و سفید با گندم گون باشد و عارضش کم و میانه قد و دموی مزاج که نه بسیار فربه باشد و نه لاغر و ساق پایش کوتاه و گوشتین و زبانش شیرین و نافش بچیده کوده و سینه دلیش کوچک و ملوس باشد پنجم شایبکه شرایط مرسومی بلاد ایران را بکلی از پدر و مادر عیال محو نمایند که باعث تفرق و زحمت زن و شوهر خواهد شد بقرار تفصیل اوّلا ما دام العمر اختیار محل سکنی با زن ثانیاً در صورت تاخیر مخارج بمدت ششماه پشت قباله بودن یعنی مجاز باشد که خود بوکالت شوهر مطلقه نماید ثالثاً بدون رضایت آن دختر را از فلان شهر و فلان ده خارج نساختن رابعاً اموال و اسباب عیال ما دام العمر در ید غصب یا رخو دش بدون شوهر حق دخالت نداشته باشد همه غلط است امتحان اقوام و اقارب زن هنگام ایجاب مطلب داماد باید قبل از وقوع عقد نکاح جستجو نمایند بپسنداند مسلمان است یا کافر متدیّن است یا غیر متدیّن با اشخاص بزرگ و علمای ملّت مربوط است یا فاسق و فاجر العبّ با راد باندازه خودش هست یا به بی اعتباری معروف شده است و آیا اختیّار دارانی و زندگانی در دست خودش است یا خیر و آیا در خانه او گربه و سگ آمد و شد دارد یا ندارد و آیا اهالی از او رضایت دارند یا شکایت و آیا باندازه گذران میتواند تحصیل معاش بکند یا نمیتواند و آیا بطمع مال و ملک و اسم و رسم عیال وصلت کرده و یا برای محبت و خاص عیال داری و نیز بر مردان لازم است که در بدو رود عیال خانه خود زیر چشمی بکار بند گزن هم تادیب خود را از شوهر داشته باشد و هم زنان را باید بدل عزیز