Page 276

تیتر سی و سوم عکس الوقایع صفحه ۲۷۴ دولت ایران از اتباع افغانستان بدل تذکره درانه وشد زیرت بجهیند امیر معظم نیز قرارداد که رعایای ایران آنچه بممالک افغانی اند و ساکنند نفری دوازده قرآن بدل تذکره بدهند در هم رعایای هرات وغیره انچه بطرف ایران بروند این مبلغ را داده باشند چون خیال امیر عبدالرحمن خان از مدتی مشغول داد قاتش مصروف تسخیر کافرستان بود در زمستان امسال که برف قلل جبال آتراستقطم و نواحی محل سکنای طایفه کافره را گرفته بود امر نمود که از چهار جانب سپاه معصوبه بدن مسامحه تعطیل حمله در بکافرستان نمودند تقبیلا تفصیل دسته اول از راه پنچشیر سرفتح سپه پیاده ویکفوج رساله و چهار بیرق خاصه دار با توپخانه کوهی و دشتی تحت ریاست کپتیان محمد علیخان مامور آساهان گردیدند دسته دوم دو فوج پیاده نظام و هزار نفر قشون ردیفی از سواره و پیاده مع یک باطری توپخانه از طرف اسمار و چترال تحت حکم سپهسالار غلامحیدرخان چرخی متوجه دروازه کافرستان شدند دسته سوم از بدخشان زیر فرمان جنرال کتا لخان روانه مقصد گردیدند که سوار و پیاده نظامی ایندسته متجاوز از چهار هزار نفر بودند و یکباطری توپخانه کوهی بهم داشتند دسته چهارم عبارت از هزار نفر سپاه پیاده و سواره بود که از لغان برسپار کافرستان شدند و رئیس آنها حاکم لغمان با نیض محمد شان چرخی بود توضیح آنکه طایفه کافری مزبور جنس وحشی صفت و طویل القامه میباشند که لباس آنها از جلد بزبسیاه و سرخ است و بزرگان ایشان پوست بژسفید میپوشند و گیسوان آویخته و ریش و سبیل های عجیب دراز دارند و مذهب و طریقه مخصوصی که نسبت بهر کیشی بسایر ادیان باشد در آن طایفه نیست بتهای قوی الجثه قدیمی را میپرستند و بکواکب سبعه و وحوش معتقدند بعضی از آنها اشیاء دیگر را رب النوع میدانند و برخی از نفوذ هندوان و کشیشان انگلیس بقواعد بودایی و نصارایان انجیلی خود را ملتبس دارند و بسیار تعداد عموم مردم کافر متجاوز از صد و هزار خانواده است تا سه کاشغر و نواحی پامیر سُکنا دارند تا آنکه محلم که عباس نیز میپوشند واز ۵ ۳ هزار الی ۴ هزار خانوار متجاوز نمیشد آنها لامذهب و عاری از هر طریقه و بری از ادیان مختلفه میباشند اما همه از یکطایفه و یکید قبیله اند و اتفاق دارند و متجاوز ازسی وششیزار خانواده که هر خانه دارای پنج شش مرد کاریست مولانا علیه رحمة الله تقی علیه الرحمه از عرفای معمر و متکثر بآین ایران نبیره زاده ملاعبدالرحمن جامی علیه الرحمة است کتابی در غزوات سلطان بلجیر و مایه افتخار اسلام امیرتیمور گورکان منظوم آورده که تاریخ آن کتاب قریب بچهار صد سال است با خط نسخ تعلیق و کاغذ ترمه و جدول طلا در صفری از اسفارند سال قبل مؤلّف آنرا بدست آورده بمحل که نسخه ثانوی و کرشمح این غزوات نداشته باشد و در آن دیباچه بیان داشته بهنگام عزیمت امیرتیمور تسخیر هندوستان کشید سه هزار سپاه از راه دشت قچاق که روانه کابل شد جمعی از اهالی بشکایت شرارت طایفه کافری عارض شدند وامیرتیمورقصد تسخیرمحل کفار مزبور را نمود از قرار بیان منظومه تقی علیه الرحمه مملکت آنها کتور موسوم بوده و شرح حمله امیرتیمور و فتح آن نقطه رامفصل برشته نظم کشیده چون اشعار آنمرحوم بهترین اشعار شعراء عالم است شرح غزوه کتور را از آن کتاب عیناً نقل نمودم که بیان حال آنمردم شده باشد در سمت تقی از نظاّمحظوظ نظیم حالات آنها شده ملاح اندیشه دانا درآ چوژد بار کابر سلیم طناب که و بیایدان پیشگاه آمدند ستم دیدگان دادخواه آند زکفّار کتور بجان آمدیم بدرگاه شاه جهان آمدیم بهر چند کاهی زرویی ستیز درآیند ازین کوه همچون کنیز بمارا بجز برگشایند دست بسوزیم از آن قوم آتش پرست شتابند اول بتاراج مال روند آنگهی سوی اهل و عیال زنازا پس از کشتن کدخدای برند و زنند آتش اندرسرای کره یی نه بر صورت آدمی ز مردم جدا و در از مردمی چو خارشنگ هر طرفی نیشتر زافعی و عقرب بباندیش تر نه در دل ترحم نه در دیده شرم زبان هم بخرد و بخست نرم بکثرت فزونند از دیو ودد خدا داند آن دیو دد را عدد بتائینه از ایشان فراوان بشی بجبّری بخیر و کسی راستے چو سک جنیفہ خوار ند و گندہ و هن همه یاده گو بسچو زاغ و زغن بود