Page 265

نمره بیستم عین الوقایع صفحه ۲۵۸ که برد و فاضل و عادل بودند اقدام بحفظ مال و جان غراب شعیه نمودند خدا باین اختلاف و اثر بین ملت اسلام تشیع و تسننی بردار که نفاق باتفاق مبدل گردد و عالم در زیر فرمان رایت محمدی ص در آید (مؤلف) مطلب عمده افغانستان بعلاوه پرخاش برستان احضار علماء سایه اهل تشیع در مساجد اهل سنت بود و گرفتن بخیه های شیعیان را و سپردن بعلما سنی که بحضرات سب قلوپ دائمۀ ارشدند و بی احترامی و خرابی آنها در پناه آلات مقیمه بقایای مزبور و فراریی از اهالی افغانستان بجا ایران و اقامت آنها در خراسان با نهایت عسرت و همراهی و کمداری بعضی از علماء مشهد صاحبین راستین جناب آقا شیخ اسمعیل جناب ثقتہ الاسلام آقا ترشیزی الاصل و جناب شریعتمدار آقای حاجی میرزا حبیب الله دام عمره که تقریباً چهارصد نفر فراری و مهاجرین پریشان را جناب حاجی شیخ محمد تقی بجنوردی آقای حاجی میرزا حبیب الله از عین المال خود جمع آوری و رعایت و کمداری نمود و تا کنون هم بآن رویه باقیت خداوند از علماء اعلام انامرد بحناب معرفی الیه عُمر و عوض کرامت فرماید که نهایت آقائی و بزرگواریرا بجا آورد مؤلف) هم درباره عموم مهاجرین حامی شیعیان آل یس است رحمة الله علیه افغانستان از رجال دولت عتیّه ایران سه هزار تومان انعام نقد و چند هزار تومان شهرتیه و استقرار بر قرار شد امّابازماندگان اهالی تشیع که در افغانستان بودند و قوة حرکت بجائی نداشتند و بسیاری آنها پابند آلوده کی و امور دیوانے و مشاغل عمده بودند در اینمورد دو چار مخاطرات عدیده شدند چومین جُهّال طوایف تسنّن شُهرت یافت که فتوای شرعی از علماء و حُکم قطعی از پادشاه مملکت بقتل و غارت عموم تشیّع صادر شده و حالا باید تمام اینها را بمر و سلیه باشد بقتل آوریم لہٰذا هر کجا شخص سنّی با شیعه خورده حساب چوبی یا عداوت سابقه داشت بهای تسنّن را میکذاشت و دست اندازی میکرد بهانه اش این بود که رفض کرده با اینکه سُنّت آشکار بود و ادعایز انه اهالی تشیّع بجائی نمیرسید منجمله حاجی حیدر نام خیاط را بتهمت رفض در هرات بنا حق سنگسار کردند و اینمطلب بر عُموم غُرَبا شیعه افغانستان ناگوار شده هر کدام هر وسیله بود و توانستند بممالک ایران و روس و انگلیس فرار نمودند هم در این ایام چند نفر از غیر اهالی وطن کاپی اینطور بهانه ها میکشتند محقق شده نام خود را افغان کلمها پوستی و کابلی و قندهاری نهادند و در خراسان و طهران باسباب دردسر زیاد بر جال دولت عتیّه ایران و موجب اتّهام و سُمعت فوق العاده با مارات افغانستان شدند القصه طوایف صحرانشین افغان همین مطالب خوشنود شده از هر بلد و هر طبقه اجتماعاً در امداد امیر عبدالرحمن خان و اقدام جنگ بر بر یها نمودند منجمله از قندهار متجاوز از بیست هزار ایلجار تحت ریاست سردار عبداللہ تفاریت نقطہ ایست در خان تیموری هراتی که حُکمران قندهار بود عازم ارزگان شدند و جنرال امیر محمد خان تقابی از طرف کابل با یکدسته سپاه عمده نواحی کابل کہ آقا نظامی و چندین هزار ایلجاری بدان نقطه رهسپار گردیدند و از ترکستان و میمنه و نواحی غزنین هم بجمعیّت زیاد با ردوهای او را تکاب مینامند سپهسالار غلامحیدرخان و ژنرال میر عطا خان پیر نے پیوست که ممجهت تعداد سپاه امیر عبدالرحمن خان در آن محاصره و عملیات آخری بسی ہزار سپاه نظام و چہل ہزار و توپ و شصت هزار ایلجاری رسیده بود و جمعیّت بر بریها آنچه از اهالی خود این قطعا با آنچه از بربریهای داخله بآنها پیوسته بودند جمیعتا دوازده هزار مرد جنگی در مقابل حملات شدیده افاغنه حاضر و کشته و جنگ همه روزه در کار بود و بربریها بانهایت رشادت محاربه میکردند منجمله بخیفر بربری پُشت سنگر اسکو قرار داده بود بیست و پچنفر سپاهی افغان را بگلوله زد در تفنگ ۲۲ وقتی سمبه زوی فشنگ را میزد از هر کجا رجانب او شلک کردند چانس تیرخورد و از کارماند افاغنه رفتند سرش را ببرند وقتی با و نزدیک شدند از جا برخواست و با کارد دو نفر را مجروح سخت نمود آنوقت مقتول شد و یکذا اکثراً نها کمال شجاعت را بخرج دادند لیکن چون اهالی ارزگان و نقاط محکم آن نواحی رئیس مخصوصی نداشتند تذکرت