Page 245

قسمت سیوم سراج الوقایع صفحه ۲۳۸ بیاموز و شر دین و چو ان رایت ظلم از پافتاد الهی جهان تا بود پایدار بر آور ز اعدای ملت دمار که ایران بیا ساید از قیل و قال نگردد ز جور همه پایمال با سلام ناید خلل زان فسیل که هند و ستا نیت خوار و ذلیل بملکان ایران بده قبضهٔ که این ملک و ملت بماند قرا ریاضی بتاریخ ان کارزار چنین زد رقم تا بود یادگار در هنگام مسافرت مؤلف بسرحدات گرگان آنچه بتحقیق پیوست پس از ورود اردوی کیوان شکوه ایران جان غلامی ترکم یاغی گریزان بنقاط دور نهفته بودند و عساکر ایران را آب رودخانه جرجان و کینجا رو نیز ارجال و پیشه مانع از پیش رفتن بطرف باقا گرگان بوده و امکان نداشته که سوار یا سرباز با تو بخانه عبور نماید و مجل سکنای آنها برد در پس از تحقیقی که بدست و شریک بابامیاں چه طایفه هستند خیانت چند هزار خانوار تراکمه اطراف آق قلعه و کوگلان و بعضی از یموت و غیره که همه وقت مصدر شرارت و با یاغیان همدرست بودند ثابت و محقق شده و عمده مایه فساد آنها بود اند که در ظاهر تبعه ایران و باطنا بطغیان و شرارت پیوسته راه های یاغیان میشدند لهذا امیر با راج همان تراکمه داده و آنها را از هم زده بودند (مؤلف) القصه پس از این فتن خاینان سپاه ایران سالنود استعدادی فراوان در آق قلعه و سایره نقاط گذاشته اردوی نواب رکن الدوله با غنیمت زیاد بخراسان مراجعت نمود و نواب یمین الملک امیر خان سردار با سپاهی او بجهتی خود متوجه طهران شد (آمریقا) اتحادی دولت دول المان و اطریش و فرانسه با دولت روس و اظهار ممنونیت انگلیس با دولت عثمانی بمقصد امتیاز یافتن کلی در امور جار یه سرحدات الدو و آلایش تاخه در بلاد عثمان عایدی شکر در ممالک و کارخانه جات قند سازی روس در اینسال بسبعما پنج ملیون پانصد و شصت هزار پود رسیده و از انجمله بیست شش ملیون پود در خود ممالک روس بمصرف رسیده و نه ملیون و پانصد شهشت هزار پود بفرنگستان و دو ملیون پود بمصرف اجزاء ادویه و محلوجاً کارخانه جات رسیده چهار ملیون پود بمالک آسیای محیطی افغانان و ایران و عثمانی اخراج شد [آفریقای عثمانی] امین پاشا یوم هفتم دسمبر در نقطه سوا کن با سپاه متمدی سودان مصادم شکست سختی بر آنها داد و این شکست سپاه متمهدی با ثمره قلب عساکر مصری شد و از اقتدار جانشین متمهدی کاسته [امریگای] تعداد جمعیت مملکت برازیل را نموده عبارت از دوازده ملیون و پانصد و بیست هزار نفر بودند از انجله سی هزار سپا پیاده و سواره و هیفت هزار قشون شانداوم و هشت هزار لشکر بحری موکل چهل هشت فروند کشتی جنگی بودند آما عساکر عمده ان دولت سپاه تحت قرعه ملتی و در بیست و یک ایالت منقسمند (محاربه دهم) (در سنه هجری) مطابق ۱۸۸۹ (عیسی) مطلب معتمه افغانستان حرکت سردار محمد اسحق خان از ترکستان از یکه بقصد جنگ با امیر عبدالرحمن خان توجیه کابل بود که بمرا هی خود چهار فوج پیاده نظام و بیست چهار عراده توپ صد و پنجاه نفر توپچی و دو فوج رساله و پنج بیرق خاصه دار و دو هزار سوار شاه و نیز دو فوج پیاده نظام تحت حکم جنرال نجم الدین خان که سردار دلاور خان متقدما بجبیش فرستاد و معتاد صد پیاده خوانین نامی که بهمراه ایه کیکو گیری و دفع جنرال رستم خان که از انطرف میآمد بودند سردار محمد اسمعیل خان پسرش غیر قشون بود که بفتع شبرغان مامور شده و بعد از تسخیر آن نقطه متوجه میمنه گردید و بمورد او در اردوی پدر با صدمات زیاد شد تو جنرال محمد حسین خان بسرحد ارال وطیقون شاه نائر نزال و افراسیاب خان کرنسیل مرده در رکابش حضور میشد و فضل الدین خان کرنیل و میرزا یعقوبعلی خان و میرزا علی کو ہر خان و بعضی خوانین دیگر در بلاد ترکستان انچه فنون نظامی کر داره بود متجاوز از پنج فوج پیاده نظام و یکفوج رساله و چهار سوار وش بیرق خاصه دار نمودند اما اهالی ترکستان از یکه مایل بهمراهی و طالب فتح سردار بودند و نیز در این روز ها جنرال شربت علی یکی و دستاده سردار محمد اسحق خان بود در میمنه سپاهیانرا