{"book":"adl1214","page":245,"text":"قسمت سیوم سراج الوقایع صفحه ۲۳۸\nبیاموز و شر دین و چو ان رایت ظلم از پافتاد الهی جهان تا بود پایدار بر آور ز اعدای ملت دمار\nکه ایران بیا ساید از قیل و قال نگردد ز جور همه پایمال با سلام ناید خلل زان فسیل که هند و ستا نیت خوار و ذلیل\nبملکان ایران بده قبضهٔ که این ملک و ملت بماند قرا ریاضی بتاریخ ان کارزار چنین زد رقم تا بود یادگار\nدر هنگام مسافرت مؤلف بسرحدات گرگان آنچه بتحقیق پیوست پس از ورود اردوی کیوان شکوه ایران جان غلامی ترکم\nیاغی گریزان بنقاط دور نهفته بودند و عساکر ایران را آب رودخانه جرجان و کینجا رو نیز ارجال و پیشه مانع از پیش رفتن بطرف باقا\nگرگان بوده و امکان نداشته که سوار یا سرباز با تو بخانه عبور نماید و مجل سکنای آنها برد در پس از تحقیقی که بدست و شریک بابامیاں\nچه طایفه هستند خیانت چند هزار خانوار تراکمه اطراف آق قلعه و کوگلان و بعضی از یموت و غیره که همه وقت مصدر شرارت\nو با یاغیان همدرست بودند ثابت و محقق شده و عمده مایه فساد آنها بود اند که در ظاهر تبعه ایران و باطنا بطغیان و شرارت پیوسته\nراه های یاغیان میشدند لهذا امیر با راج همان تراکمه داده و آنها را از هم زده بودند (مؤلف) القصه پس از این فتن خاینان\nسپاه ایران سالنود استعدادی فراوان در آق قلعه و سایره نقاط گذاشته اردوی نواب رکن الدوله با غنیمت زیاد\nبخراسان مراجعت نمود و نواب یمین الملک امیر خان سردار با سپاهی او بجهتی خود متوجه طهران شد (آمریقا) اتحادی دولت\nدول المان و اطریش و فرانسه با دولت روس و اظهار ممنونیت انگلیس با دولت عثمانی بمقصد امتیاز یافتن کلی در امور جار یه\nسرحدات الدو و آلایش تاخه در بلاد عثمان عایدی شکر در ممالک و کارخانه جات قند سازی روس در اینسال بسبعما پنج ملیون\nپانصد و شصت هزار پود رسیده و از انجمله بیست شش ملیون پود در خود ممالک روس بمصرف رسیده و نه ملیون و پانصد شهشت هزار\nپود بفرنگستان و دو ملیون پود بمصرف اجزاء ادویه و محلوجاً کارخانه جات رسیده چهار ملیون پود بمالک آسیای محیطی افغانان\nو ایران و عثمانی اخراج شد [آفریقای عثمانی] امین پاشا یوم هفتم دسمبر در نقطه سوا کن با سپاه متمدی سودان\nمصادم شکست سختی بر آنها داد و این شکست سپاه متمهدی با ثمره قلب عساکر مصری شد و از اقتدار جانشین متمهدی کاسته\n[امریگای] تعداد جمعیت مملکت برازیل را نموده عبارت از دوازده ملیون و پانصد و بیست هزار نفر بودند از انجله سی هزار سپا\nپیاده و سواره و هیفت هزار قشون شانداوم و هشت هزار لشکر بحری موکل چهل هشت فروند کشتی جنگی بودند آما عساکر عمده ان دولت\nسپاه تحت قرعه ملتی و در بیست و یک ایالت منقسمند (محاربه دهم) (در سنه هجری) مطابق ۱۸۸۹ (عیسی)\nمطلب معتمه افغانستان حرکت سردار محمد اسحق خان از ترکستان از یکه بقصد جنگ با امیر عبدالرحمن خان توجیه کابل بود که بمرا هی خود\nچهار فوج پیاده نظام و بیست چهار عراده توپ صد و پنجاه نفر توپچی و دو فوج رساله و پنج بیرق خاصه دار و دو هزار سوار شاه و نیز\nدو فوج پیاده نظام تحت حکم جنرال نجم الدین خان که سردار دلاور خان متقدما بجبیش فرستاد و معتاد صد پیاده خوانین نامی که بهمراه ایه\nکیکو گیری و دفع جنرال \nرستم خان که از انطرف میآمد بودند سردار محمد اسمعیل خان پسرش غیر قشون بود که بفتع شبرغان مامور شده و بعد از تسخیر آن نقطه متوجه میمنه گردید و بمورد\nاو در اردوی پدر با صدمات زیاد شد تو جنرال محمد حسین خان بسرحد ارال وطیقون شاه نائر نزال و افراسیاب خان کرنسیل\nمرده\nدر رکابش حضور میشد و فضل الدین خان کرنیل و میرزا یعقوبعلی خان و میرزا علی کو ہر خان و بعضی خوانین دیگر در بلاد ترکستان انچه فنون نظامی کر\nداره بود متجاوز از پنج فوج پیاده نظام و یکفوج رساله و چهار سوار وش بیرق خاصه دار نمودند اما اهالی ترکستان از یکه مایل\nبهمراهی و طالب فتح سردار بودند و نیز در این روز ها جنرال شربت علی یکی و دستاده سردار محمد اسحق خان بود در میمنه\nسپاهیانرا","chars":3281,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1214/00245.jpg","first_page":1,"last_page":586,"title":"Kitāb-i baḥr al-favāʼid : kullīyāt-i Riyāz̤ī : fihrist-i davāzdah kitāb-i dīvān-i Riyāz̤ī, majmūʻah-ʼi kih ānhā mawsūm bi-kitāb-i mustaṭāb Baḥr al-favāʼid ast کتاب بحر الفوائد : کليات رياضى ؛ فهرست دوازده کتاب ديوان رياضى، مجموعۀ که آنها موسوم بکتاب مستطاب بحر الفوائد است","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1214/245","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1214/canvas/245","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1214/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1214_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}