Page 230

نسخه ششم عبرة الوقایع صفحه ۲۲۳ بود و انگاه مقصود آنها این بود که بین روس و افغان عداوت و خونریزی شده باشد آن مقصود عمل آمد دیگر چرا خود را دچار مخابرات میکرده که برگشته زد و خورد انگلیس را همه جا میکشیدند خلاصه فراریان سپاه نظامی افاغنه تیکر پول و اموال غله باسیلها شهر هرات رفته و اغلبها بجانب قریه پروانه ده شیخ رهسپار شدند اما خوانین و سواره لایتی و اجزاء حکومتی که در اردو صاحب منصبان رویها بودند از راه تو گشم باط در باط بسنکی متوجه تیرپل سرحد سمت باخزر ایران شدند چون محمد سرور خان نایب الحکومه هرات مواظبت نموده در شتابه تعاقب آنها فرستاد در آن نقطه از دوزده بپره داری مشغول بود و میرزا یوسفخان سنگر ایران مقیم مشهد را احضار کرده در آن نقطه بهمراه و نامه بدست میرزا یوس و نیز نفرات حاق سواره جافی هم قهر آفر نشده بانجا رفته در اردو بود روز هجدهم جمادی الثانیه سر شکست سوار نوشته که بعد با دلوی بار در رسید و ماجرا باز گفتند و محمد سرور خان نایب الحکومه بسیار مشوش شد مؤلف نیز بهمراه این شکست یافتگان بار دو شجاعت با نلعبها بشود درو د کرد از انطرف سپهسالار هرات از وقایع مسبوق شده چند صاحب منصب از شهر بخارج مامور کرده بود که سپاهیان شکست خورده را متدرجا بتدبیر مخصوصی وار د شهر نمایند و مجروحین در خارج جراح مقرر داشت که بمعالجه آنها پردازد مقصودش اینکه هرگاه شکست یافتگان بحالت منهطی وارد شهر شوند سایر سپاه مخوف شده بخود سری اقدام خواهند کرد هم در اینمورد احمد علیخان کوتوال که از جوانشیر کابل بود حاجی محمد حسن هراتی (حاجی معاون التجار) را از شهر هرات بطرف ایران فرستاد که مبادا اسیاب با در رسد مشار الیه نیز در مسجد هم بار دو محمد سرورخان نایب الحکومه درود کرد و چند نفری که قبل از وقت در بهمراه او بودند وقایع شهر را متصل بنایب الحکومه بیان داشتند محمد سرورخان بانه اندیشه اینکه مبادا دولت روس متعاقب دک انگلیس میر شده حاجی محمد حسن میره سپاهی بتسخیر هرات بفرستد و کار افغانستان یکطرفه شود طلای مسکوک و جواهر موجود انچه داشت فورا در این نقطه خود را با چند سوار بدست شخص امینی سپرد که ببرد در مشهد بسپرد و ذخیره نماید و قبض گرفته بدست کا کا فیض محمد نام بسپرد و جمعیتی از سودا مجرا را احضار نموده بدرقه آن مقرر نمود انقطه کاریز طائبات سرحد باخزر ایران فرستاد و خودش بعد از سه روز دیگر که مطمئن از امنیت بود که از خاک ہرات شهر هرات شد با اردو حرکت نموده بشهر هرات رفت و نظم کار و ترتیب پذیرائی و نگهداری و حفظ اهلیت را پرداخت با یران هجرت نمایم شرح وقایع جنگ و شکست افغان بقونسولگری انگلیس در مشهد را پورت و توسط تلگراف ایران که متصل است بسیدنستان سیستان ایا وقای مخابره شد و اثر و د زن امیر عبد الرحمن خان را از راولپندی برخصت معاودت بافغانستان داد امیر معظم الیه بمیمله رسیده نسبت که در شهر شد تا متر بابل درو د کرد اقدام ببعضی ترتیبات نمود منجمله کتابچه بطبع رسانیدند که المومنین و مسلمین افغانستان در وقت جنگ و امنیت را است؟ دولت علیه عثمانی با روس ملت اسلام چنین قرار دادند و چنان امداد کردند با علیحضرت سلطان و فعلا فلان قانون شورش و انقلاب پیشه کرده اند که دولت روس اجزا دخل و تصرفی بمملکت عثمانی نمیتواند شما هم بقانون آن ملت و دولت اسلام نظریست مسجد بار با پادشاه خود کیدل شوید و چنین و چنان کنید و همت بکارید که با کفار غزا و جهاد کنیم آن کتابچه را را بتمام مملکت و شہر ہرات امعاذ ق طوایف افغانستان تقسیم نموده هر که خدا و ریش سفید یک نسخه دادند و رجال دولت انگلیس هم با اسناد دولت و بعد از سر خط بالا غرم روس مشغول مذاکره در باب تعیین حد وسنون افغانستان شده و عهدی مبنی بچند فصل بستند ورود مسرفین نابجوی و بیاری فرستند انگلیس بکابل که مستخدم امارت دیگر ایجاد کارخانه جات آمد هم در اینسال امیر عبد الرحمن خان لشکری تحت ریاست سرهنگ پنج تصمین درو غلام حیدر خان سپهسالار طوخی و دوست محمد خان جبار خیل و میرزا گل خان عبارت از ده هزار پیاده و سواره و یک باتفاق امناء آنها از باطری توپخانه جهته تدبیر اهالی و تسخیر کوهستان نقطه غلان فرستاد و آن نقطه در نزدیکی لغمان واقع و جای محلی است اما با رجال دولت بیدار یا نموده بر نقطه غلاتی شد بشتر