Page 225

نسخهٔ سوّم سراج الوقایع صفحهٔ ۲۱۸ اقدامات کافی در ساختن کشتی و اسلحه و تفنگ بداخلۂ عثمانیه که محتاج بغیر نباشند (مرو روسی) فتوحات عساکر اید ولت در نواحی مرو و فراهم آوردن استعدا د حربی و پیش قدمی سپاه روس در هر یک از سرحدات متصل بافغانستان خصوص در نواحی پنیجان (آفریقا) رعب و خوف متمهدی سودان قلوب اهالی مصر را متزلزل داشت و متمهدی نیز در سودان مشغول بازدادن و وسعت خاک مملکت متصرفی خود شد دئات اطراف و جبال همسایه سودان را متدرجاً بضبط خود در می‌آورد و بسیاری دول آروپا متوجه حرکات متمهدی بودند آنهم طالبهٔ مآبا اطراف مینوشت و هر ملت و دولت بزرگ را دعوت بطریقه و تعقیب خود می‌نمود و تعداد مرید با و نفوس ممالک متصرفی او رو بازدیاد بود و قانوناً بسبک تصوف جاری داشت (آمریکا) جنگ و خونریزی بین دولتین پرو و شیلی در کار بود (آسیا) (افغانستان) چون اهالی و طوایف منگل و زرمت بمخالفت امارت میتا شد ه جواب مامورین و با شطویان را میدادند و کوس یاغیگری میزدند امیر عبدالرحمن خان مختر ساته ریاست جنرال سیف الدین خان بجهه تد میر و دفع خیالات آنمردم فرستاد جنرال مزبور با زغنده بر یاند و حرکات او اسباب اشتبا امیر عبد الرحمن خان شده مشارالیه را مغلولاً بکابل خواست و دو فوج پیاده و یکفوج سواره نظام و چهار بیرق اخاصه و پانصد سوار عره عراده توپ تحت ریاست ژنرال کتّال خان و علایحی عوض سیف الدین خان فرستاد و بعد از دو جنگ قتل جمعی از طرفین طوایف مزبور مطیع و منقاد شدند (در سنۀ هجری) (مطابق ۱۸۸۵ میسحی) کمسیون انگلیس بهرات ورود کرده در سنگ بست و قلعه یادگار چهار فرسنگی شهر هرات اردو زدند و از طرف امارت افغانستا قاضی سعد الدین خان که مرد کامل و ضمی است بمهمانداری آنها برقرار بود با جمعی از خوانین و بزرگان هرات خصوص اولاد حاجی مؤمن خان و بسیار از سواره ولایتی هرات که مامور حفظ و حراست اردو و فراهم آوردن آذوقه با نکلیستان بود و پس از چند روز از روی مذکور حرکت نموده بسرحد کوهسان که واقع بسمت با جزو ایران است رفتند و یکباره جنگل اردو زدند و شتر زیادی برای حمل آذوقه و آب از اهالی و غیره کرایه گرفتند باجرت نفری روز یکروپیه کلدار و بسیار آن شترها را آب بار کرده بطرف چشمه سبز و کلران که بسمت سر حد متصرفی روس واقع است رفتند و از نواحی دهنه ذو الفقار نقاط خط بین طرفین را تعیین نموده روبجانب چل دختران و پنجه متدرجاً پیش میرفتند تا یکباره در یآمر غاب و موریچاق نقطۂ وصل و نواحی پنجه رسیدند در اینروز امیر عبدالرحمن خان بر حسب حواهش دولت انگلیس محصن ملاقات لرد دفرن فرما نفرمای هندوستان از کابل براولپندی عازم شد و اینمطلب ضد مقاصد پلیتیک و ناگوار رجال دولت بهیهٔ روس بود لهذا در سفره پنجه مذاکرات سخت بمیان آوردند و ابداً راضی نمیشدند که قطعه از اراضی پنجه بتصرف امارت افغانستان باشد و کلیّه دخالت دولت انگلیس و تصدیق کمسیون آنها را تصویب نداشته میگفتند افاغنه خودشان با تعیین حدود سرحد خود را با ما بنمایند صاحب منصبان انگلیس عمداً بجهت از هندوستان آمده مداخله بگفتگوی بین ما و افغان دارند خلاصه مطلب تعیین سرحد پنجه بطول انجامید تا انگلیسها افاغنه را تحریک بضبط جبریه پنجه نمودند و بحکومت و سپاه هرات ابلاغ سخت برای نگهداری سرحد دادند تا کینه زیاد انگلیسها فوج کابلی ابوالجمع شاه مراد خان کرنل و فوج قند ہاری تمام این سپاہ تحت ریاست مع هشت عراده توپ و فوج رساله میرآقا که چهار صد سوار نظام بودند با پانصد سوار جمشیدی تحت ریاست یلمین دوش خان تیمور شاه خان نایب سالا و پانصد سوار متفرقه از خوانین هرات مجملًا تحت ریاست تیمور شاه خان نایب سپه سالار و جنرال غوث الدین خان مامور و ژنرال غوث الدین خان بودند ضبط