Page 226

نسخه سوم عین الوقایع صفحه ۱۹ ضبط و نگهداری پنجه باشد وارد و مذکور در پل خشکی ورود کرده بسمت جنوب رودخانه خیمه زدند انگلیسها نیز در جنوب مغرب رودخانه یکمیدان فاصله اردوگاه اختیار نمودند و دستورالعمل دادند که سپاه افغان از پل رودخانه عبور نموده نقطه آق تپه را لشکرگاه قرار دهند و توپخانه و مستعد ادعربی جراری که دارند بدانسمت ببرند که سد راه عساکر روس باشد روسها نیز در قزل تپه مختصر سپاهی مامور نمودند که عبارت از هزار و ششصد سالدات و چهارصد قزاق بود هم در اینروزها بتصدیق پارلمنت انگلیان معادل یک لک کرور روپیه نقد از تومان پول ایران بر اقمر مصارف تعمیرات و مخارج استحکامات هرات از خزانه هندوستان تعیین شد چون قران مسکوک در افغانستان کمتر بود روپیه انگلیسی را تبدیل با پول ایران نموده از مشهد قران مسکوک ایرانرا در برابر ان می آوردند و تحویلدار این پول بر عهده حاجی محمد حسن ولد مرحوم حاجی ملا احمد هراتی بیریتی الاصل مقیم مشهد بود مشارالیه در همین جنابعاون التجاری روزها با چند نفر پسران خود بهرات ورود کرد و در طبقه مزبور بموجب دستورالعمل مهندسین انگلیس شروع بکار تعمیرات خراسان شده بود تا بشرح آن برسیم و نیز در آن ایام امیر عبدالرحمن خان برادرسندی رفته بود و پیر عهده پنجه در گفتگوی حد وسنور بین صاحب منصبان انگلیس و جنرال قمراف روس مکالمات سخت بیان آمد (محاربه هشتم) یوم دوازدهم جمادی الثانیه در هنگام ملاقات بنقطه معینه بین دوازده ژنرال روس بانگلیسها گفت شما حق دخالت با مور سرحدی ندارید باید خود صاحب منصبان افغان با ما طرف جواب و سؤال شوند ژنرال لمزدن انگلیس و کرنیل ریجوی گفتند افغانها اختیا گفتگوی مملکتی افغانست را بدون اجازه انگلیس ندارند که مستقیماً باشما طرف گفتگو باشند ژنرال روس گفت بچو دلیل شما وکالت افاغنه را می نمائید در جواب گفتند افغانستان مملکت ما و افغانها مطیع و نوکر ما هستند ژنرال روس گفت امارت افغانستان مقتدرا و مستقلاً خود مختار است ورعی محض بمیل خود دارد ابداً باطاعت شما مجبور نیست و نخواهد بود انگلیسها گفتند اگر بتو و در اطاعت ما نیست چرا بدستورالعمل ما رفتار میکند و سیورسات بابردوی ما میدهد و در خاک او بآزادی حرکت میکنیم و جنرال روس گفت شما مهمان هستید هرگاه از دولت ایرانیا یا دولت روس هم کسی وارد خاک افغانستا بشود لازمه امیر افغانستان پذیرائی و احترام بفرستاده دولتین فریقین است ما ابداً پابند میل امارت افغانستان را تبعه و ضمیمه سلطنت انگلیس نمیدانیم رشته سخن که باینجا کشید انگلیسها از جای برخاسته بژنرال روس گفتند پس ما میرویم شما اگر میتوانید بخاک افغانستان ورود نمائید خوش باشه طرفین دست خداحافظی بهم داده و هر کدام بارد و خود مراجعت نمودند و فوراً ژنرال انگلیس تیمورشاه خان نایب سالار افغان اطلاع داد که از حالا تکلیف شما بمواظبت کامل در نقاط مشخص شده شماست و مادامیکه خبر از دولت فخیمه بریطانیه نرسد باید غفلت از حفظ مراتب سرحد خود و خطی روسها نداشته باشید نایب الا بحپشتی و چاکا قورخانه زیاد بتوپهای سنگر نامی بقسیم فرستاد و امر کرد یکتوپ هشت پوند را بالای آق تپه ببرند و فوج کابلی ابو النجم شاهراد خان کرنیل را نیز بحراست سنگرها فرستاد و هر سرباز سی فشنگ دادند از اینحرکات افاغنه روسها مسبوقی شده دانستند که انگلیسها باتش جنگ دامن زده اند لهذ ا صبح سیزدهم جمادی الثانیه اعلان رسمی بصاحب منصبان افغان خبر که در ظرف بیست و چهار ساعت هرگاه تمام نقاط پنجه و سنگرها را سپاه افاغنه تخلیه نمایند و عقب نشینند عساکر روس خواهد شد نایب سالار و ژنرال غوث الدین خان آن اعلان را بصاحب منصبان انگلیس فرستادند و گفتند تکلیف چیست آنیا گفتند ابداً وا رنگنید مادامیکه بیرق انگلیس در اینسرحد افراشته است روسها بتوانند یکقدم تخطی نمایند یا قطعه از خاک افغانان را