Page 196

نسخه سویم عین الوقایع صفحه ۱۸۹ انگلیس بکوتوالی مقرر بود و سردار محمد حسن خان که یکی از پسرهای امیر دوست محمد خان بود با سردار ولید محمد خان دیگر از طرف انگلیس بحکومت نقطه میدان پین غزنین و کابل بر قرار شد و عساکر انگلیس بسیاری نقاط و اطراف شهر کابل را با تمام محلات و آلات و استعداد قشونی لازمه پادشاهی افغانستان که تصور نمیشد بحیله تصرف درآوردند و سپاه نظامی در شهر و قلعه و کابل از افاغنه باقی نماند و دینی محمد حیات خان که مدعی مسلمانی و مستخدم انگلیسها بود در کابل باستمالت خوانین و بزرگان قبایل پرداخت و خدمات نمایان بخرج داد (در سنه ۱۲۹۷ هجری) (ماه مهرها) محاربه دویم محمد جان خان جنرال افغان که شواری بود قرآنی و شمشیری برداشته با چند نفر قضاء و اعیان افغان میان طایفه وردک و کوهستان غزنین و سایر اطراف کابل درآمده عموم را ترغیب و تحریص بجهاد با انگلیس نمودند از آوازه که میان ایلات افتاده بود ماده بسیار مستعد شده هر کس از طیوفر افاغنه از راه غیرت و عصبیت ملتی برای خود تدارک تفنگ و تفنگچه و شمشیر و قواری نموده چوبها بلندی را پارچه قرمز و گلی در سر آن بسته از هر دره و هر قریه و هر محل و هر طایفه با مختصر آذوقه که همراه خود داشتند بعزم غزا بیرون آمده و فریاد میزدند که اَلصَّلٰوةُ وَالسَّلَامُ عَلَیْکَ یَا رَسُولَ اللهِ و نعره یاچهار یارشأن کوش فلک را کر نموده در اول وهله یکصد و هشتاد هزار نفر مستعد دفاع انگلیس شد و بحیرال محمد جان خان لقب غزاوت دادند و او را محمد جان خان غازی نامیدند و یکنفر دیگر که آخندزاده ملا عبدالغفور نام داشت با عون محمد خان چرخی و میر بچه خان کوهستانی تاجیک با انبوه زیادی که متجاوز از شصت هزار کس بودند خود را بامداد محمد جان خان رسانیدند و از طرف دیگر ملا مشکی عالم افغان اندری که از علماء غزنین جمعیتی متینو ای جها و جمع کرده بود با عصمت الله خان جبار خیل بکمک محمد جان خان غازی همدست شده از راه میدان متوجه کابل شدند اوّل ورود بمیوان سردار محمد حسنخان را کشتند و شبکی عالم باده هزار کس از غازیان بشیر شگار مقدمه انگلیس وازه کابل شد در تحت شاه که اتصال بکوه شیر وازه کابل دارد با یکدسته از عساکر انگلیس متصادم دادند آخند مشکی عالم شکست خورد و فردا که محمد جان خان و سایر غازیان از راه رسیدند انگلیسها سنگو خان نام پسر سردوخان تو آرام را بدیه خود ساخته لشکری مرکب از یکفوج پیاده نظام و یکفوج رساله (قزاق) و شش عراده توپ در تحت ریاست میجر لین انگلیس قرار داده از برای جلبکی لعل اندر رفته بکینگاه بودند و از عقب غازیان برآمده جنگ سختی نمودند در این نقطه این توپهای انگلیس بتصرف غازیان درآمد و فوج سواره و پیاده انگلیس شکست فاحشی خوردند و گریختند از افواج انگلیس چند فوج بکوه خواجه بسته و غرقه برای جلو گیری غازیان آمده در این نقطه جنگهای مغلوبه اتفاق افتاد چون غازیان شیر شکار در اینروز با جمعیت شان قریب به بیست هزار کس بود و مردانه کوشیدند با وجود اینکه رابرت صاحب خود را در این سنگویه با دسته سپاهی از عساکر زبده بکمک افواج خود رسانید عاجز از مقاومت غازیان شده شکست سخت خوردند و در اینجنگ پسر آقا میر عباس لالا شاه خان نام که برادر پرویز شاه خان جنرال افغان کابلی و از طایفه سادات تشیع بود و بفتوای ملتی در جلو غازیان بر ضد انگلیسها بیرق همت افراشته بود و احاد و افراد را بجنگ ترغیب میکرد بدرجه شهادت رسید و از انگلیسها هم چند صاحب منصب در این میدان مقتول شد افواج شکست خورده انگلیسها بطرف شیر پور متوجه شدند در نزدیکی دروازه ده مزنگ سردار ولی محمد خان حکمران کابل با قوشون افغان که همراه داشت و هواخواه او بودند باستمداد چند فوجی هم از عساکر انگلیس سد راه غازیان شد بعد از دوست زدوخورد