Page 148

نسخۀ سوم عاجز الوقایع صفحه ۱۴۱ سرشت که جمهوری حکم یکیت را دولت امیر آتدی مستقر نماید (افغانستان) در اواخر اقبال هرات سردار سلطان احمد خان هفت هزار سپاه پیاده و سواره و پنج عراده توپ آماده نمود بحشت هدایت سردار شاهنوازخان و در رستمد خان برادر سردار پسر خود بتمسخیر فراه فرستاد در ۱۲۷۸ هجری (مطابق ۶۲ ۱۸ مسیحی) سردار شهنواز خان پسر کهندل خان در قبل سلطان احمد خان بحکومت هرات منتصب شد سلطان احمد خان بفراه رسیده بعد از محاصره جزئی بفتح آن کامیاب شد و سردار محمد افضل خان (مرحوم میر محمد افضل خان سردار سیف الله خان که از عدم استعداد لشکری بسمت کابل شتافت اما شهنواز خان از بیباکی و استعمال مسکرات مغرور شده خرد و سپاه او تعدی و جسارتی در فراه بود فرار باسپزار در آن نقطه پیشه کردند حتی باهالی حرم حکومت که در واقع ناموس امیر دوست محمد خان قبله او بودند بی احترامی ها کردند اصیلیا باعث شد و بعد از آن بجانب هرات که امیر دوست محمد خان با سرعت تمام از جلال آباد اردوئی مرکب از سی هزار سواره و پیاده کابلی و دوازده عراده توپ و چهار عراده خمپاره دستعد اد کابلی که داشت با خود حرکت داده متوجه هرات شد و شیر علیخان ولیعهد شش هزار با بسیار بسرائی رشیدیکه داشت در اینسفر همراه خود آورد و قصدش تپه و تادیب شهنواز خان بود بمحض اشار توجه اردوی امیر بطرف هرات و نزدیک شدن آنها بفراه شهنواز خان سپاه کابلی را دوات و استعداد حربی خود را برداشته فراه را واگذاشته هرات آمد و بلا درنگ سپاه امیر دوست محمد خان هم بچهار فرسنگی هرات درود کردند و بند را گذاشته از جمله سپاه نه فوج پیاده و بعد از کشته و مجروح از سپاه امیر قاسم خانی چهار هزار سوار در قسمت شدند نیمه آنها از کناره قریه سیادشان و نزدیکی امام شش نور بصحرای قبله قلعه بیت اله عبور نموده از درستنده عمل و باردار اسیر شده که از اشارات دانه کوه گازرگاه محله در بجانب شمالی شهر پرپست شدند اما قصد شان تصرف مصلا و پل مالان بود نیمه دیگر از عساکر امیر از بخرج داده عنایت بسیار از دو خانه بزرگ بکنار قریه او دبان عبور نموده از پشت قریه نوین و صحرای سر دستان مور مر بلیاغات قراه کارته نیم فرسنگی برانها د لره آورد و هرات رسانیدند و از آنجا بچهار باغچه و اراضی تپه ترادو پل کا رآباد گذشته از جنب قریه چهارباغ ترکها در میان جویبار فیروز آباد بشهر مقام رحیم کوه بر شش ببرج خواجه عبدالله مصری بردند آنوقت اهالی شهر و سپاهیان خبر دار در و دارو امیر دوست محمد خان شد و شهنوازخان جمعی از سپاه پیاده و سواره را مستحفظ دروازه ما و فصیل ناموده بسه برج شرآمد دید دامن کوه گازرگاه از عکاس فرمر افواج دشمن لاله زار شده و در اراضی فیروز آباد بیارق زرد و سرخ و الوان دیگر بنسیم تیز خرام در کشته است و بیرق درخشان حربه های آتش خیز و سرنیزه های خونریز سپاه در مقابل خورشید عالمتاب مانند کواکب فزون از شمار است دلیرانه مستعد دفاع شد سخت توپهای صاعقه بار را از بروج حصار سپاه خونخوار کابلی چیره نموده از ریزش گلوله چونان سد یرانی دشمن اقدام کرد و فوجی هم از فصیل گذشتن خندق و ممانعت لشکریان پیش جنگ مخالف مامور شب که رفتند در اراضی چهار باغ ترکها و محلات سکین و پول پیشه در مقابل حملات شدیده دشمن شدند اما نظر باز دیاد سپاه پهلو ممتاز قشون کابلی که سیلاب وار بعقده می میکردند فوج شهری عاجز از ممانعت شدند بطوریکه دو هزار نفر از سپاه کابل بلا تحل بزیارت و فرار شاهزاده منصور حمله بردند و آنجا را محل اقامت قرار دادند چون نقطه مزبور مقابل در وازه قندهار شهر هرات با ندک مسافتی واقع است شهر در خطر شد زیرا هنوز دروازه ها شهر را نبسته بودند و عساکر کابلی از هر طرف پیاپی می آمدند شهنواز خان مضطرب شده پیغام فرستاد که پدر و برادرش سمت شمالی شهر را مواظب باشند و خودش را بدروازه جنوبی شهر هرات رسانید و پانصد اشرفی طلا در میان سینی ریخته از حصار و همراهان خود داد طلب خواست که از دروازه بیرون شده نقطه زیارت هزار را از سپاه کابل پس گیرند فوراً صد و پنجاه نفر سپاه بشقا یکی یک اشرفی برداشته از در وازه پرون آمدند و دوست نفر مهم از رعایا و غیره تفنگ در داشته جزو داوطلبان شدند و نفری تا گرفتند