{"book":"adl1214","page":148,"text":"نسخۀ سوم عاجز الوقایع صفحه ۱۴۱\nسرشت که جمهوری حکم یکیت را دولت امیر آتدی مستقر نماید (افغانستان) در اواخر اقبال هرات\nسردار سلطان احمد خان هفت هزار سپاه پیاده و سواره و پنج عراده توپ آماده نمود بحشت هدایت سردار شاهنوازخان و در رستمد خان برادر سردار\nپسر خود بتمسخیر فراه فرستاد در ۱۲۷۸ هجری (مطابق ۶۲ ۱۸ مسیحی) سردار شهنواز خان پسر کهندل خان در قبل سلطان احمد\nخان بحکومت هرات منتصب شد\nسلطان احمد خان بفراه رسیده بعد از محاصره جزئی بفتح آن کامیاب شد و سردار محمد افضل خان (مرحوم میر محمد افضل خان\nسردار سیف الله خان که\nاز عدم استعداد لشکری بسمت کابل شتافت اما شهنواز خان از بیباکی و استعمال مسکرات مغرور شده خرد و سپاه او تعدی و جسارتی در فراه بود فرار باسپزار\nدر آن نقطه پیشه کردند حتی باهالی حرم حکومت که در واقع ناموس امیر دوست محمد خان قبله او بودند بی احترامی ها کردند اصیلیا باعث شد و بعد از آن بجانب هرات\nکه امیر دوست محمد خان با سرعت تمام از جلال آباد اردوئی مرکب از سی هزار سواره و پیاده کابلی و دوازده عراده توپ\nو چهار عراده خمپاره دستعد اد کابلی که داشت با خود حرکت داده متوجه هرات شد و شیر علیخان ولیعهد شش هزار با بسیار\nبسرائی رشیدیکه داشت در اینسفر همراه خود آورد و قصدش تپه و تادیب شهنواز خان بود بمحض اشار توجه اردوی امیر\nبطرف هرات و نزدیک شدن آنها بفراه شهنواز خان سپاه کابلی را دوات و استعداد حربی خود را برداشته فراه را واگذاشته\nهرات آمد و بلا درنگ سپاه امیر دوست محمد خان هم بچهار فرسنگی هرات درود کردند و بند را گذاشته از جمله سپاه نه فوج پیاده و بعد از کشته و مجروح از\nسپاه امیر قاسم خانی\nچهار هزار سوار در قسمت شدند نیمه آنها از کناره قریه سیادشان و نزدیکی امام شش نور بصحرای قبله قلعه بیت اله عبور نموده از درستنده عمل و باردار\nاسیر شده که از اشارات\nدانه کوه گازرگاه محله در بجانب شمالی شهر پرپست شدند اما قصد شان تصرف مصلا و پل مالان بود نیمه دیگر از عساکر امیر از بخرج داده عنایت بسیار\nاز دو خانه بزرگ بکنار قریه او دبان عبور نموده از پشت قریه نوین و صحرای سر دستان مور مر بلیاغات قراه کارته نیم فرسنگی برانها د لره آورد و\nهرات رسانیدند و از آنجا بچهار باغچه و اراضی تپه ترادو پل کا رآباد گذشته از جنب قریه چهارباغ ترکها در میان جویبار فیروز آباد بشهر مقام رحیم کوه\nبر شش ببرج خواجه عبدالله مصری بردند آنوقت اهالی شهر و سپاهیان خبر دار در و دارو امیر دوست محمد خان شد و شهنوازخان\nجمعی از سپاه پیاده و سواره را مستحفظ دروازه ما و فصیل ناموده بسه برج شرآمد دید دامن کوه گازرگاه از عکاس فرمر افواج\nدشمن لاله زار شده و در اراضی فیروز آباد بیارق زرد و سرخ و الوان دیگر بنسیم تیز خرام در کشته است و بیرق درخشان\nحربه های آتش خیز و سرنیزه های خونریز سپاه در مقابل خورشید عالمتاب مانند کواکب فزون از شمار است دلیرانه مستعد دفاع شد\nسخت توپهای صاعقه بار را از بروج حصار سپاه خونخوار کابلی چیره نموده از ریزش گلوله چونان سد یرانی دشمن اقدام کرد و فوجی\nهم از فصیل گذشتن خندق و ممانعت لشکریان پیش جنگ مخالف مامور شب که رفتند در اراضی چهار باغ ترکها و محلات سکین و پول پیشه\nدر مقابل حملات شدیده دشمن شدند اما نظر باز دیاد سپاه پهلو ممتاز قشون کابلی که سیلاب وار بعقده می میکردند فوج شهری\nعاجز از ممانعت شدند بطوریکه دو هزار نفر از سپاه کابل بلا تحل بزیارت و فرار شاهزاده منصور حمله بردند و آنجا را محل اقامت قرار\nدادند چون نقطه مزبور مقابل در وازه قندهار شهر هرات با ندک مسافتی واقع است شهر در خطر شد زیرا هنوز دروازه ها\nشهر را نبسته بودند و عساکر کابلی از هر طرف پیاپی می آمدند شهنواز خان مضطرب شده پیغام فرستاد که پدر و برادرش سمت\nشمالی شهر را مواظب باشند و خودش را بدروازه جنوبی شهر هرات رسانید و پانصد اشرفی طلا در میان سینی ریخته از حصار و\nهمراهان خود داد طلب خواست که از دروازه بیرون شده نقطه زیارت هزار را از سپاه کابل پس گیرند فوراً صد و پنجاه نفر سپاه\nبشقا\nیکی یک اشرفی برداشته از در وازه پرون آمدند و دوست نفر مهم از رعایا و غیره تفنگ در داشته جزو داوطلبان شدند و نفری تا\nگرفتند","chars":3496,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1214/00148.jpg","first_page":1,"last_page":586,"title":"Kitāb-i baḥr al-favāʼid : kullīyāt-i Riyāz̤ī : fihrist-i davāzdah kitāb-i dīvān-i Riyāz̤ī, majmūʻah-ʼi kih ānhā mawsūm bi-kitāb-i mustaṭāb Baḥr al-favāʼid ast کتاب بحر الفوائد : کليات رياضى ؛ فهرست دوازده کتاب ديوان رياضى، مجموعۀ که آنها موسوم بکتاب مستطاب بحر الفوائد است","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1214/148","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1214/canvas/148","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1214/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1214_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}