Page 14

نسخۀ اول بیان الواقعه صحیفه و خود ایشان اصلاح فرمایند چون گنجایش قدر همت خود بال و پر زند (اول سرگذشت مؤلف که مجملا ذکر میشود) درسنه هزار و سیصد و نه هجری که والد مؤلف از هرات بارض اقدس آمد بجهات عدیده داشت که عنوان آن باعث درازای رساله میگشتم محرم خواهد شد خود مؤلف نیز از اوامر و احکام آن زمان که امیر افغانستان باعث عصبانیت و قلت باری آن تکلیف اقامت هرات ندیدم بر چه سواری بارض اقدس آمدم انا ملک مال و حشم و زندگانی و اسباب فراوان بود از نا چاری هرکدام درود بارض اقدس جلوس کردم با مرحوم صاحب دیوان طالب شراء بود ملاحظه اینکه راه مجاورت و مرادات با افغانستان باز باشد بهانه نگهداری اندوخته حیثیات ایران در آن ایام گفتگوی عزل صاحب دیوان بمیان آمد و از آمد کورش خان بپام امور چود شد سردار عبدالحمید خان افغان پسر مرحوم سردار عبدالله بن سلطان احمد خان قتلی که در مشهد موثق دولت علیه ایران بود بتصدیقاخیال توطن نصف از اعیان جهه روزه اوقات مقرری هرات دا و این مصلحت را عجما نه از بنده مؤلف پرسید رای ندادم مضربی امیر به قایند عذر موجهی اقرامی کرد اما مفید نیفتاد و عاقبت کاویش در میان ولی تاکید بر رفتن بود زیرا که مخارج بیش از ما دخل را باید که شهرستانی جواب دهد نه صبر و سکوت القصه بنده مؤلف با سردار و سرارانی که آمدم بارض اقدس حاضر و مقیم شدم هم در این ایام مسافر گرامی مؤلف در خاک داخله ایران و جا و خا رجه اتفاق افتاد که شرحش مفصل است الا در برآن چند فقره کا و نجد و توسط شخص محترمی از دولت بخیرا نکلیس نگارنده را جمع مقدمها انجام دادم و مختصره ای نیز از آمدات دربار ریاست منظور گردید با حضرت الا شاهزاده مویدالدوله دام مقاما براه ایران بایات خراسان منصوب قندارد بارض اقدس گردیدند روز ورود موکب والا تا دو فرسنگی استقبال رفتم اثنای راه و الا جاه سهرابۀ آقای مویدالعلما رعایت در باره مؤلف فرمود که در امور و مرحوم امیرحسین خان شجاع الد کسب تمثال درآمد، بود هنوز مشهد بود مؤلف ملاقات آن امیر جلیل رفته تمنای همراهی نمودم آنهم بشرط رفتن قوچان پذیرفت بقاء الله مرست شجاع الدوله مؤلف هم روانه قوچان شدم و شب عید قربان بجنل فز بود ورود نمودم مرحوم شجاع الدوله موافق عهد خود مامور و مخارج ضیافت اسباب و آذوقه مؤلف مقرر داشت مدتی را نیز با بی بانی صبتی با هم میکندیم در لوازه اعیان قوچان میگذرند مشق ورزیده منصور و مختار و کوچه و بازار عنوان می نمود سرکار شجاع الدوله خواهش قبول آن دختر را فرمود مؤلف صلاح خود ندانم و این مطلب باعث رنجش خاطر آنمرحوم وانجبا قوجان شد اما لطف خدا شامل حال بود بپداری تفصیل حضرت والا شاهزاده عمیدامیرزا ملقب با میرجان سردار با قابات الفت فرزند ارشد خود و شایق تر تعلیم عسکری دو و نفر پیشخدمت از طهران بغزم رفتن مسر حد مشهد آمده و قوچان تشریف آوردند استقبالی معظم بپایه قریه فرخان بعمل آمد و در اینجا آنجا تدارک شده بود صرف نموده بقصبه قوچان وارد بعد از چند روزی عزم سر حد شد پیش از حرکت آن میان گفتم گفتگوی سر حد فیروزه قوچان بین دولتین ایران وروس پیش آمد و اقلانما هریت آن سر حد بمرحوم شجاع الدوله بیسی جمعیت سواران بپردازه و اینکار مؤلف راج شد لذا جوانان لایق و ندیده نظام را داخل خدمت نموده و بقانون رفتار تعلیم آنجایی نقش فیس دادم چون خودم مقامنگل بودم نتوا خدمت شایسته ای تنها را تعلیم دادم تا چندی نامهری که سزاوار احساسات این انعام و جناب جلالتماب اجل اکرم میز امجاتیه خان ناظم الملک از طهران مامور انجام دوست سر حد فیروزه تعیین سنون خراسانا ز جانبا سمت برآیند با رجال و ثروت و رسش و صدها که سرا نزد قزاق از سمت عشق اباد آمد و هیجان عده و شمس العده پذیرای آن ندیده شدند تا حرکت بجانب خیره منزل اول که قریه ما روچ میباشد قنا شد فردای فرسنگی شاهارو عمل اقامت ارد و شد فردا که عازم درول آباد بودیم خیمه سکان که باریش عشق آباد چیده گرد د دشت النشار شجاع الدوله زیرینه است دئیس کمیسیته با آن حشمت و جلا که دارا بود گرفتار چنگال این گروه شد و تم این قضیه وظایف حماس دریات انا شیرانه فاتح مبلا بطرق ممران لای میدهد دیگر ان شیک غرور و خود ستا نمایند ولنا اقتدار دوست خود نباشد با اساس نیازه اقدا محقاحل میشود وقت موسم تغییر داری بجا آوردند مخلصان پیش از طرف روسی عطف شجاع الدوله و حکومت قوچا مصوب شد و منو نامصور نقشه سر در فیروزانی در این گیر داد سوار مست مشهد و منابع ممتد و حسار مؤلف باعث در صلاح میگام حرکت ارد و انغا مرق این استغاثه جواب این برا سیطرح این حقوق دو شجاع ادویات از خجالت خاوری شیب مقام سبک سرق آن دول موکو موف مانه ها تاقی مقشر تاچون این میت طهاری افتاد بپوجان در از وای زیاد وا با قیاول دادند و ناگوار قال الله تعالى نظر هذا لينا ونوخار لكم (آمين)