Page image — the source of record
Machine transcription
-۲۱۳-
علاوه برین، دلچسپی انگلیس با امیرمحمد اعظم خان و امیر محمد افضل خان ازین نیز واضح میشود که زمانی که امیرمحمد اعظم خان بحیث یک باغی بمقابل امیرشیر علیخان که دولت برطانیه او را پادشاه افغانستان هم تسلیم کرده بود — قیام نموده و شکست خورد و بخاک انگلیس پناه برد انگلیس بجای آنکه او را مطابق روح قرارداد هائی که با امیردوست محمدخان داشت و امیرتعهدکرده بود که دوستان او را دوست خود و دشمنان او را دشمن خویش بشناسد براساس مقابله بالمثل محمد اعظم خان را بخاک خود راه نمیداد و یا اگر راه داده بود نظر بند ساخت و از منطقه سرحد دور نگه میداشت (مثلی که خود امیردوست محمدخان را در عصر شاه شجاع به کلکته و پسرش غلام حیدرخان را به بمبئی فرستاده بود) لیکن برای محمد اعظم خان برسم مهمانی روزانه یکصد کلدار مقرر کرد و زمانیکه بار دیگر به دعوت سردار عبدالرحمن خان برادرزاده خود برای اخلال سلطنت امیر شیرعلیخان از راولپندی (در حاشیهء سرحد) حرکت کرد مانع او نشد و گذاشت که بخاطر جمعی برای تخریب سلطنت پادشاهی که دولت برطانیه توسط نماینده خود سلطنت او را برسمیت شناخته بود آزادانه داخل اقدامات شود و همین تشویقات غیرمستقیم ومساعدت های ضمنی دولت برطانیه بود که به سقوط سلطنت امیر شیرعلیخان که به انگلیس در سلطنت اول خویش هیچیک نقصی نرسانده بلکه غائله سلطان محمدخان مهمند را بخاطر دولت مزبور و برای اثبات حسن نیت خود و پابندی کامل خویش به قرارداد های پدر قهرآخاموش ساخته بود منجر گردید.
بالاخره دلیل دیگرعلاقه مندی انگلیس با میر محمد افضل خان وامیرمحمد اعظم خان اینست که در موقع جلوس امیرمحمد افضل خان دولت برطانیه آن تهنیت را که بایست در موقع جلوس امیرشیرعلیخان بحیث ولیعهد رسمی سلطنت افغانستان میگفت در مکتوب شناسائی سلطنت او اظهار و از نفاق خاندان بارکزائی با میرموصوف ابراز تاسف کرده بود مثل اینکه حقیقتاً ولیعهد امیرمحمد افضل خان بوده و شیرعلیخان حقوق او را غصب کرده باشد و فقط درین فرصت با جلوس امیر محمد افضل خان وصیت امیردوست محمد خان مرحوم عملی شده باشد.
بهر حال دولت برطانیه بزودی از این نظریهء غلط خویش (امابر اساس تجارب تازه که بدست آورد) منصرف شده وبالاخره با جلوس ثانوی امیر شیرعلیخان که بدون هیچیک امداد خارجی و در حالیکه رقبای او بیشتر طرف توجه دولت برطانیه بوده اند — موفق به احراز سلطنت شده و با ینقسم لیاقت ومحبوبیت خود— هردو را — نسبت بامیرمحمد افضل خان و امیرمحمد اعظم خان اثبات کرد— امیر موصوف را از هر حیث پادشاه مستحق و قانونی افغانستان شناخت و باین صورت سیاست شناسائی حکمران بالفعل (دی فکتو) بجای حمکران بالاستحقاق (دی ژوری) پس از پنجسال از طرف حکومت هند خاتمه یافت. امادرین تغییر یک عامل خارجی دیگر هم تا اندازه زیادی دخیل بود و آن مسئله پیشروی روس
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.