Page 57

-۲۱۰- انگلیس از خارج بهم خورد و این پادشاه منور در پایان یازده سال مجاهده بحال قابل تاسفی به ترك تاج و تخت آبائی خویش مجبور و در حال بی سر و سامانی از غصه هلاك شد . بهر حال تاریخ افغانستان نسبت به این پادشاه از هر جهت احترام را نگه داشته و تخم هائی که او پاشیده و تا امروز با وجود وقفه های کم و زیاد نشو و نما کرده است، برای همیشه نام او را به نسل های آینده یادآور ی خواهد کرد. پس از استقرار سلطنت و اینکه آخرین منبع خطر برای او که محمد سرورخان بن امیر محمد اعظم خان بود و در تپزین موقع گرفته بود ـ قهرا از آنجا خارج و از خاک افغانستان نیز بیرون شد ـ امیر یک سیاست آشتی را نسبت به اعضای خاندان خویش و سائر مامورین و بزرگان که با او از در مخالفت پیش آمده بودند اتخاذ کرد. ـ سردار محمد یوسف خان برادر خود و محمد زمان خان بن مهردل خان و دیگر سران را عفو کرد و نائب محمد علم خان که قبلا در اثر شکست اول امیر محمد اعظم خان از طرف امیر شیر علیخان برای تامین ولایات شمالی اعزام شده بود آن منطقه را از تصرف محمد اسحق خان پسر دیگر محمد اعظم خان خارج ساخته و نامبرده را از رود آمو بطرف بخارا متواری ساخت و باین قسم برای مرتبه نخست بعد از مرگ امیر دوست محمدخان ـ افغانستان در تحت اثر یک پادشاه واحد قرار گرفته ـ معاندی در صحنه مملکت بمقابل او به مشاهده نمی رسید. و از همین جهت بود که بزودی دول همسایه از قبیل انگلستان، ایران و بخارا با اعزام نمایندگان شان بدربار امیر و اجرای مراسم تبریک به شناسائی سلطنت او مبادرت ورزیدند چنانچه عطاء محمدخان سدوزائی از طرف حکومت هند و میر ابوالحسن شاه از طرف پادشاه ایران و همچنین شهزاده بخارا که بظاهر از پدر خود قهر کرده بود بدربار امیر مواصلت کردند. درین موقع بود که امیر شیر علیخان شروع به اصلاحات داخلی نموده اگرچه از نظریات حضرت سید جمال الدین که بعد از فرار امیر محمد اعظم خان (که وزیر و مشیر او بود) در کابل مانده بود استفاده زیاد کرد لیکن از سبب علائق ممتدی که بین سید موصوف و امیر محمد اعظم خان موجود بود او را رسما در امور مملکت داری موقع نداد تا آنکه سید موصوف به فکر خارج شدن از افغانستان افتاده بعد تسلیم پیش نهادات و پلان اصلاحات خود ـ وطن عزیز را ترك گفت (و دیگر تا زمان مرگ روی وطن را ندیده فقط خاک او پس از (۷٥) سال مهجوری در دوره زمامداری اعلیحضرت محمد ظاهر شاه از استامبول به کابل نقل داده شد) . از طرف دیگر اولین کار امیر مراجعه به دولت برطانیه بود تا این دفعه که سلطنت او مستقر شده است شناسائی و امداد آن مملکت را حاصل دارد چنانچه روی این نظریه از جلوس خویش به دولت مزبوره بتوسط نماینده اش عطامحمد خان سدوزائی بتاریخ ۱۲شعبان ۱۲۸٥ هـ ق (١٨٦٨ ع) اطلاع داد و با فراموش کردن رفتار گذشته، آمادگی و آرزوی خود را برای دوام روابط دوستانه با دولت موصوف اظهار کرد.