Page 34

- ۱۸۷ - محمد افضل خان باسواره نظام امیر بخارا غفلتاً در ضمن کشفیات روبرو شده ، بخارائیان هزیمت یافتند و از قوت اردوی افغان به میر مظفر خبر دادند و او به عجله امر بازگشت داد و از بسیار وار خطائی خیمهء شاهی و اکثر لوازم سپاه جابجا ماند. وقتیکه خبر پیشقدمی امیر بخارا بکابل رسیده بود امیر عسکر دیگری بآ نطرف جهت امداد محمد افضل خان اعزام داشت ولی چون امیر بخارا را پس به بخارا مراجعت کرده بود دیگر واقعه درین قسمت ها رخ نداد بلکه تا اخیر سلطنت امیر دوست محمد خان حتی حین جلوس امیر شیر علیخان نیز میران قطغن و بدخشان سر و صدائی بلند نکردند . باوجود این امیر از فکر هرات منصرف نشده همواره درین باره با انگلیس ها در تماس بود و انگایسها هم پس از آنکه بکلی از سردار سلطان احمد خان مایوس شدند، فیصله کردند که هرات را به امیر بگذارند لیکن لشکر کشی را به هرات در آوانیکه شورش عساکر هند به انتهای شدت خود رسیده و هر آن خوف خاتمه یافتن نفوذ انگلستان در هند موجود بود صواب ندانسته و برعلاوه از طرف خود امیر نیز خوف داشتند . در داخل افغانستان نیز عناصر زیادی (بسرکردگی سردار سلطان محمد خان) که اوضاع هند را بدرستی مراقبت میکردند، به امیر مشوره میدادند که این فرصت را نباید از دست داد و اصرار میکردند که این یک فرصت طلائی است و اگر امیر اقدامی بنماید نه تنها پشاور و دیره جات و تمام ولایات شرقی افغانستان را مسترد خواهد ساخت بلکه بر علاوه میتواند با تولید شور و هیجان مزید در بین قبائل و سائر مردمان شمال هند ، اقتدار برطانیه را در تمام هندوستان خاتمه بخشیده ساحه امپراطوری سدوزائی را تجدید و احیاء کند وطوریکه خود سیاستمداران مسئول انگلیس اعتراف کرده اند حقیقتاً « وضعیت انگلیس در هند بقدری خراب بود که واقعاً هرگاه امیر دوست محمد خان اقدامی میکرد کار انگلیس ها در هند خراب میشد وحتی اگر امیر دوست محمد خان صرف از راه تهدید پیش میآمد طوریکه لار د لارنس نائب السلطنه آینده هند گفته بود حکومت برطانیه حاضر بود ـ برای اسکات او پشاور را باو واگذار نماید . قرار داد امیر با انگلیس والحاق هرات اما امیر که خود را به قراردادهای دوستی با نگلیس مربوط میدیدـ این همه پیشنهادات و فشار های داخلی را بی جواب گذاشته روابط دوستانهء خود را با انگلیس ها دوام داد و بهیچ قسم اقدام مستقیم یا غیر مستقیم متشبث نشده و در چنان موقع باریک کمال صداقت و عهد شناسی خود را بدولت همسایهء ـ که حتی دیروز هم بعد از قرارداد با امیر در ظرف کمتر از سه ماه حاضره شده بود بارقیب او سردار سلطان احمد خان داخل قرارداد جدا گانه بشود ـ ثابت کرد. و تاپایان این غایله که تقریبا سه سال طول کشید و در ظرف این