Page image — the source of record
Machine transcription
- ١٧٥ -
با مشاورین و فرزندان خویش طرف مباحثه قرار داد. اکثر مشاورین و پسرانش چنین مشوره دادند که این اقدام به تعهدات امیر با انگلیس ربطی ندارد و یک مسئلهء خصوصی بین افغانستان و حکومت سک است که اکنون آنها نیز موافقه داشته و میخواهند متصرفات سابق افغانستان را مسترد نمایند.
امیر با وصف این مشورهء متفق علیه بازهم شخصاً تصمیم و امید قوی برای این کار نداشت چه تمام قوه که درین وقت برای چنین یک امر مهم آماده کرده میتوانست از ٢٥ هزار نفر تجاوز نمی نمود لیکن با هم در اثر فشار عقائد عامه با این قوهء اندك خودش بمعیت پسران خویش جانب پشاور حرکت کرده و بدون مقابله داخل پشاور شد زیرا سک ها حاضر بودند که پشاور را به افغانستان تسلیم کنند تا به چنگ انگلیس نیفتد سپس امیر در اتک توقف کرده سردار محمد اکرم خان ، سردار غلام حیدر خان پسران ، شمس الدین خان و شجاع الدوله خان برادر زاده گان خود را با پنجهزار سوار بامداد سک ها تا گجرات پیش فرستاد ولی توصیه کرد که در محاربات شرکت نکنند و آنها چنان کردند و در خلال این موقع سک ها بمقام (جلیان واله) شکست فاحشی خوردند (٢٧ فروری ١٨٤٨ع) (١٢٦٥ هـ ق) و هر دو سرکردهء ایشان شیر سنگ و چتر سنگ مجبور شدند در را ولپندی خود را به انگلیس ها تسلیم کنند و باینصورت سلطنت سک پس از پنجاه سال بدست انگلیس منقرض شد.
امیر که فکر داشت به آسانی و صرف بیک مظاهره میتواند پشاور و دیره جات را پس بگیرد و منتظر شکست قطعی و خاتمهء کار سک ها و عرض اندام کردن انگلیس در صحنهء پنجاب و پشاور نبود ، ازین تحول اوضاع فوری فسخ عزم کرده و به شنیدن خبر نزدیک شدن عساکر انگلیس پشاور را که در تصرف خود داشت ترك نموده با عساکر و پسران خود در حالیکه سردار سلطان محمد خان و دیگر برادرانش نیز از شاه درهء لاهور حرکت و باو ملحق شده بودند جانب افغانستان بازگشت.
حالانکه اگر بعد از تسلیم شدن سران سک باز هم پشاور را حفظ و با انگلیس ها مذاکره میکرد شاید آنها که موقع خود را در پنجاب هنوز متزلزل میدیدند و اندیشهء زیاد از سک ها و مخصوصاً از افغان ها بخاطر داشتند، اقلا این ولایت افغانی را باو میگذاشتند. اما امیر چنین نکرد و همینکه مشاهده نمود که طرف او انگلیس ها میباشند، از همه نقشه های خویش صرف نظر و پشاور را تخلیه کرده به افغانستان مراجعت نمود و این آخرین تشبث امیر در قسمت استرداد اراضی از دست رفتهء افغانستان که بدست اجانب افتاده بود بشمار میرود و با اینکه بعدها مواقع مساعد تری نیز فراهم شده بود بالخاصه در موقع شورش عمومی هند امیر برای اقدام جدید حاضر نشد ولی بالمقابل بعد مراجعت از پشاور شاید به مشورهء انگلیس ها نظریهء خود را برای وحدت ملی و الحاق ولایات داخلی که هنوز به حکومت مرکزی مربوط نشده بودند تثبیت داده از استرداد ولایاتی که اجانب از افغانستان منتزع نموده بودند یکقلم صرف نظر کرد
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.