{"book":"adl1200","page":22,"text":"- ١٧٥ -\n\nبا مشاورین و فرزندان خویش طرف مباحثه قرار داد. اکثر مشاورین و پسرانش چنین مشوره دادند که این اقدام به تعهدات امیر با انگلیس ربطی ندارد و یک مسئلهء خصوصی بین افغانستان و حکومت سک است که اکنون آنها نیز موافقه داشته و میخواهند متصرفات سابق افغانستان را مسترد نمایند.\n\nامیر با وصف این مشورهء متفق علیه بازهم شخصاً تصمیم و امید قوی برای این کار نداشت چه تمام قوه که درین وقت برای چنین یک امر مهم آماده کرده میتوانست از ٢٥ هزار نفر تجاوز نمی نمود لیکن با هم در اثر فشار عقائد عامه با این قوهء اندك خودش بمعیت پسران خویش جانب پشاور حرکت کرده و بدون مقابله داخل پشاور شد زیرا سک ها حاضر بودند که پشاور را به افغانستان تسلیم کنند تا به چنگ انگلیس نیفتد سپس امیر در اتک توقف کرده سردار محمد اکرم خان ، سردار غلام حیدر خان پسران ، شمس الدین خان و شجاع الدوله خان برادر زاده گان خود را با پنجهزار سوار بامداد سک ها تا گجرات پیش فرستاد ولی توصیه کرد که در محاربات شرکت نکنند و آنها چنان کردند و در خلال این موقع سک ها بمقام (جلیان واله) شکست فاحشی خوردند (٢٧ فروری ١٨٤٨ع) (١٢٦٥ هـ ق) و هر دو سرکردهء ایشان شیر سنگ و چتر سنگ مجبور شدند در را ولپندی خود را به انگلیس ها تسلیم کنند و باینصورت سلطنت سک پس از پنجاه سال بدست انگلیس منقرض شد.\n\nامیر که فکر داشت به آسانی و صرف بیک مظاهره میتواند پشاور و دیره جات را پس بگیرد و منتظر شکست قطعی و خاتمهء کار سک ها و عرض اندام کردن انگلیس در صحنهء پنجاب و پشاور نبود ، ازین تحول اوضاع فوری فسخ عزم کرده و به شنیدن خبر نزدیک شدن عساکر انگلیس پشاور را که در تصرف خود داشت ترك نموده با عساکر و پسران خود در حالیکه سردار سلطان محمد خان و دیگر برادرانش نیز از شاه درهء لاهور حرکت و باو ملحق شده بودند جانب افغانستان بازگشت.\n\nحالانکه اگر بعد از تسلیم شدن سران سک باز هم پشاور را حفظ و با انگلیس ها مذاکره میکرد شاید آنها که موقع خود را در پنجاب هنوز متزلزل میدیدند و اندیشهء زیاد از سک ها و مخصوصاً از افغان ها بخاطر داشتند، اقلا این ولایت افغانی را باو میگذاشتند. اما امیر چنین نکرد و همینکه مشاهده نمود که طرف او انگلیس ها میباشند، از همه نقشه های خویش صرف نظر و پشاور را تخلیه کرده به افغانستان مراجعت نمود و این آخرین تشبث امیر در قسمت استرداد اراضی از دست رفتهء افغانستان که بدست اجانب افتاده بود بشمار میرود و با اینکه بعدها مواقع مساعد تری نیز فراهم شده بود بالخاصه در موقع شورش عمومی هند امیر برای اقدام جدید حاضر نشد ولی بالمقابل بعد مراجعت از پشاور شاید به مشورهء انگلیس ها نظریهء خود را برای وحدت ملی و الحاق ولایات داخلی که هنوز به حکومت مرکزی مربوط نشده بودند تثبیت داده از استرداد ولایاتی که اجانب از افغانستان منتزع نموده بودند یکقلم صرف نظر کرد","chars":2390,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1200/00022.jpg","first_page":1,"last_page":65,"title":"Mukhtaṣar tārīkh-i Afghānistān مختصر تاريخ افغانستان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1200/22","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1200/canvas/22","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1200/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1200_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}