Page 630

(٥٨٥) مستوفی الممالک و رئیس عرض عساکر مقرر بود در سال ٤٠٥ بجای اسفراینی بمقام وزارت برداشته شد. سلطان محمود را از اول نظر به خواجه احمد بود و به وزارت اسفراینی رضا نداشت اما ناصر الدین سبکتکین ویرا مجبور نمود که وزارت اسفراینی را بپذیرد. خواجه احمد بن حسن امر داد که اگر مخاطب از معرفت عربیت عاجز نباشد نامه های دولتی را بعربی و آنجا که عربی را ندانند نامه ها را غیر عربی انشاء نمایند. (۱) احمد تا سال ٤١٦ در دربار سلطان محمود به امر وزارت مشغول بود و با حشمت تمام کارها را انجام میداد چون مرد سخت گیر بود و از حقوق بیت المال بشدت حمایت می کرد محسود مردم واقع شد و سال ٤١٦ مورد خشم سلطان قرار یافت. وسلطان او را در قلعه کالنجر محبوس نمود. خواجه ابونصر مشکان حکایت میکند که چون کار خواجه احمد آشفته گشت و هر چند مال تقدیم نمود مفید نیفتاد نومید گشت او را از دیوان بخانه باز فرستادند ومو کلان بسیار بروی گماشتند و اسباب فرزندان و اقوام ویاران او را همه فرو گرفتند و گواهان دروغی را آوردند و درباره وی هر گواهی که دادند پذیرفتند و علی دایه در این باب بسیار سعی کرد که خواجه از پا در افتدچون خواجه را بسارغ سپردند که او را به ولایت او برد و دارائی وی را باز بستاند سلطان پنهان بوی گفته بود که متوجه باشد تا بجان خواجه زیانی نرسد بعد از آن دانشمند صابونی را فرستادند و خواجه را بمسجد جامع حاضر کردند و سوگند دادند که اقرار کند که در روی زمین وزیر زمین از ناطق و صامت چیزی از وی نمانده است. او را از عیوند به قلمت گردیز آوردند و سلطان هر روز در باب وی عتاب میکرد (۱) ترجمه عرفا دفاعی