Page 416

(۳۷۱) از سنگهای عظیم دیوار آنرا بر آورد و بر تلی بلند قوا عدا استوار کرده و بر حوالی و جوانب آن هزار قصر از سنگ بنیاد نهاده و آنرا بت خانه ها ساخته بمسامیر محکم کر د ه در واسطهٔ شهر يك خانه از همه عالی تر بنیاد نهاده که اقلام کناب و خامه های نقاشان از تحسین و تزئین آن نموش عاجز آید و بغایت زیبایی و جمال آن نرسد - سلطان محمود در نامه که از فتح این شهر به غزنه نگاشته از این شهر و زیبائی ها و جلال و شکوه آن ستایش ها نموده و نوشته است که اگر کسی خواهد که مثل آن ابنیه بنا کند و صد هزار بار هزار دینار بر آن صرف کند در مدت دویست سال بدست استادان ما هر کار آن انجام نشود سلطان مترارا به چنگ کشود در یکی از معابدان شهر پنج بت بود از زر سرخ که به ارتفاع پنج زراع در هوا معلق بودند در چشم های یکی از آنها دو یاقوت تعبیه کرده بودند که اگر هر يك از ين یاقوت ها را در بازار بسلطان عرض می کردند و پنجاه هزار دینار بر آن بها می گذاشتند سلطان آنرا ارزان می دانست و به شوق می خرید و بر بتی دیگر پارهٔ نیلم بود که چارصد و پنجاه مثقال گوهر وزن داشت و از هرپای هر بت زرین چارهزار و چارصد مثقال گو هر گرفتند وزن بت های طلائی نود و هشت هزار و سه صد مثقال شد صد بت نقرائی بود که وزن آن مدت زیادی بکار داشت این تفصیل را از کتاب عتبی که جرفادقانی ترجمه کرده اقتباس نمودیم گردیزی می نگارد سلطان يك پاره یاقوت کبود یافت بوزن چار صد و پنجاه مثقال ـ و هرگز هیچ کس چنین گوهر ندیده بود و بتانی که از زروسیم بودند بی حد و اندازه بود يك بت زرین را امیر محمود رحمت الله علیه فرمود تا بشکستند و بسنجیدند نود و هشت هزار و سه صد مثقال زر پخته بود ـ ابن اثیر گوید وزن تمام ین طلاها شش صد هزار و سه صد و نود مثقال