Page 317

(۲۸۱) ابی الحارث از امرای تابع سامانیان است که معاصر ابوالقاسم نوح بن منصور بوده و حاکم جوزجانان بوده ظاهراً بر می آید که مؤلف نیز از خاک ادب پرور جوزجانان (میمنه تا سرپل امروزی) خراسان بوده . به عقیده(Gurter Flugel)مؤلف فهرست نسخ عربی ابو منصور موفق و فارسی و ترکی کتابخانه دولتی ویانا (۱) این بن علی هروی حکیم هروی در زمان منصور بن نوح (٣٥٠-٣٦٥) زندگی میکرد از طرز زندگی او هیچ اطلاعی در دست نیست یگانه چیزیکه اورا برای ما معرفی میدارد کتاب الابنيه عن حقایق الادویه است که بنا به عقیده بعضی مستشرقین بنام منصور بن نوح سامانی نوشته ، دستاویزیکه مدعیان فوق دارند این جمله مؤلف است «... تا آن هنگام که حاصل آمدم حضرة عالی مولانا الاميرالمسدد المويدالمنصورادام الله علوه...» مؤلف نام همه داروهائی که تا آن هنگام میشناختند در کتاب آورده سبك تحریر او بسیار ساده و روان و از نثرهای دوره سامانی است ، اينك مختصری از نمونه نبشته حکیم در اینجا نقل میشود «...حکیمان روم میگویند که بعضی دارو یا غذا گرمست اندر درجه ی اول و خنکست اندر درجه ی دوم واندرین ایشان بغلط افتاده اند و حکیمان هند بر صوابند و من راه حکیمان هند گرفته ام از آن جهت که دارو آنجا بیشترست و عقاقیر آنجا نیز نرو خوشتر و همت آن مردمان باستقصاء اندر حکمت بالغ ترست ، و دیگر هرچ اندرین شش اقلیم یابند از دارو و از غذا همه به آن يك اقليم موجود است جز سه چیز و آن سه چیز را بدل بیجا بست از آن نیکوتر بفعل و قوت از آن نافع تر ، از آن سه یکی گل مختومست و بدل آن گل کمکان است ، دوم روغن بلسانست و بدل وی روغن کافیست ، سیم عودالقلبت است وبدل او سنك بخارس است . . . » (۲) (۱) سبك شناسی ج ٢ ص ۲۷۰ - ٢٦٠ (۲) سبك شناسی ج ٢ ص ۲۷۰ - ٢٦٠