{"book":"adl1198","page":135,"text":"(١٠٤)\n\nدر هر حال کشور افغانستان یکی از ارکان مهم این تمدن عظیم اسلامی بشمار\nرفته و مردان بزرگواری بشماری در هر رشته از علوم و فنون پرورش داده است\nمورخین و نویسندگان عربی زبان که از قرن سوم هجری بنگارش تاریخ و\nجغرافیای اقوام شروع کرده اند ملتفت این حالت و اوضاع بوده یکی از ایشان\n(ابن الفقیه) میگوید خراسانی ها در علم و صنعت و تجارت سر آمد روز گارند\nمردم خراسان دلیر و شجاع هستند. اینها فیروز بن یزد گرد و همچنین کسری\nبن قباد بن هرمز را کشته دولت را از زیر کترین ملوک اموی جدا کردند...»\nدیگری مینویسد... خراسان در دوره اسلام از طرف عربها بجنگ وصلح فتح شده\nو بار دیگر استعداد و قابلیت طبیعی و درایت خراسانی در امور سیاسی و علوم\nو فنون ظاهر شد، و خراسان نسبت بسائر ممالک اسلامی بیشتر مردان مشهور\nعلما و امرا و سلاطین نامدار پرورش داد ...» و در واقع هم کشور\nافغانستان تا هجوم چنگیز نسبت بسائر ممالک اسلامی بیشتر در تمدن و ترقی\nشعشعه افشانی میکرد.\nدر هر حال چنانچه گفتیم خراسانیان از قرن اول هجری شروع بقبول دین\nاسلام و زبان عرب نمود ، و از قرن دوم هجری در سایه تبحر در زبان\nعرب به تفسیر و حدیث و فقه مشهور و رجال بزرگی پرورش دادند، و در همین قرن\nکه در نتیجه ترکیب و اختلاط ملل متعدده مشرقی زمین چون خراسان ماوراء نهر\nفارس عرب مصر و شام و اممی چون یهود و نصرانی و زرتشتی و بودائی و غیره بناء\nتمدن اسلامی ریخته شد، باز خراسان در تشکیل این تمدن دست بزرگی داشته\nاز یکطرف در علوم ریاضی نجوم طب طبیعیات، فلسفه منطق و کلام تاریخ و\nجغرافیا پیشرفت و در قرن سوم برجال بزرگی در این خطوط پرورش و زمینه را\nبرای ظهور نوابغ بشری در قرن چهارم و پنجم از قبیل فارابی و ابن سینا و بیرونی آماده\nنمودند و از دیگر طرف تربیت و تهذیب خراسانی را بواسطه ترجمه از پهلوی بعربی","chars":1544,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1198/00135.jpg","first_page":1,"last_page":737,"title":"Tārīkh-i Afghānistān تاريخ افغانستان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1198/135","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1198/canvas/135","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1198/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1198_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}