Page image — the source of record
Machine transcription
(۹۷)
و خود بعملیات نظامی در مناطق دیگر مشغول میگردید. این ترتیب از عهد
امیرالمومنین خلیفه ثانی تا خلافت امیرالمومنین خلیفه ثالث در افغانستان
مفتوحه دوامداشت، در عهد حضرت خلیفه چهارم نفوذ عرب در افغانستان
اعتباری نداشت و حکام و خلیفه المسلمین در شمالطرد، و در غرب بیشتر با خود
خوارج عربی مشغول پیکار بودند. اما مدت اقامت حاکم امیرالمؤمنین
عبدالله بن زبیر در گوشه از خراسان خیلی محدود و موقتی و لهذا فاقد تأثیر
مهمی بود، و در دوره خلفاء راشده شهر نیشاپور بیشتر مرکز خراسان
مفتوحه بشمار میرفت.
دوره بنی امیه: عرب قبل از اسلام از نظر اجتماع دارای شعور ملی نی، بلکه
تعصب قبیله وی بود. اسلام اینها را بصورت يك كتله واحد در آورد، و بین
ایشان بعلاوه زبان واحدی که داشتند. يك نحوه دين ويك نوع حکومت ایجاد
کرد، عسکر دلیر خلفاء را شده هم بر امپراطوری روم شرقی و دولت فارس غالب،
و در کشورهای خراسان و مصر و غیره پیشرفت، تا اینوقت تعلیم اسلام بین سران
و سرداران عرب حاکم و مؤثر ولهذا عموم مسلمین با هم برادر و برابر شمرده
می شدند، امیرالمومنین عمر خطاب در سفر بری شام با نوکر خودش در
سوارى يك اشتر سهیم و نوبت مقرر میکرد، اما معلوم است احساسات تمام
طبقات عرب بپایه احساسات امیرالمومنین نمیرسد، چنانچه امیرالمؤمنین
خلیفه رابع که شریف را بر حقیر و عرب را بر عجم برتری نمیداد و تعالیم
قرآن و اسلام را پیروی مینمود با مخالفت اینگونه عربهای متعصب دچار
و مغلوب شد و در نتیجه آل ابوسفیان که نماینده این تعصبات بودند مالك
امپراطوری عظیمی گردیده و خود نیز فتوحات شانداری نمودند ولهذا اینها
عرب را از نظر توانائی زبان وسیع و بعثت حضرت پیغمبر (ص) در بین عرب، و ظهور
دین اسلام و قرآن کریم در عرب، و غلبه بر امپراطوریهای بزرگ جهان
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.