{"book":"adl1198","page":128,"text":"(۹۷)\nو خود بعملیات نظامی در مناطق دیگر مشغول میگردید. این ترتیب از عهد\nامیرالمومنین خلیفه ثانی تا خلافت امیرالمومنین خلیفه ثالث در افغانستان\nمفتوحه دوامداشت، در عهد حضرت خلیفه چهارم نفوذ عرب در افغانستان\nاعتباری نداشت و حکام و خلیفه المسلمین در شمالطرد، و در غرب بیشتر با خود\nخوارج عربی مشغول پیکار بودند. اما مدت اقامت حاکم امیرالمؤمنین\nعبدالله بن زبیر در گوشه از خراسان خیلی محدود و موقتی و لهذا فاقد تأثیر\nمهمی بود، و در دوره خلفاء راشده شهر نیشاپور بیشتر مرکز خراسان\nمفتوحه بشمار میرفت.\nدوره بنی امیه: عرب قبل از اسلام از نظر اجتماع دارای شعور ملی نی، بلکه\nتعصب قبیله وی بود. اسلام اینها را بصورت يك كتله واحد در آورد، و بین\nایشان بعلاوه زبان واحدی که داشتند. يك نحوه دين ويك نوع حکومت ایجاد\nکرد، عسکر دلیر خلفاء را شده هم بر امپراطوری روم شرقی و دولت فارس غالب،\nو در کشورهای خراسان و مصر و غیره پیشرفت، تا اینوقت تعلیم اسلام بین سران\nو سرداران عرب حاکم و مؤثر ولهذا عموم مسلمین با هم برادر و برابر شمرده\nمی شدند، امیرالمومنین عمر خطاب در سفر بری شام با نوکر خودش در\nسوارى يك اشتر سهیم و نوبت مقرر میکرد، اما معلوم است احساسات تمام\nطبقات عرب بپایه احساسات امیرالمومنین نمیرسد، چنانچه امیرالمؤمنین\nخلیفه رابع که شریف را بر حقیر و عرب را بر عجم برتری نمیداد و تعالیم\nقرآن و اسلام را پیروی مینمود با مخالفت اینگونه عربهای متعصب دچار\nو مغلوب شد و در نتیجه آل ابوسفیان که نماینده این تعصبات بودند مالك\nامپراطوری عظیمی گردیده و خود نیز فتوحات شانداری نمودند ولهذا اینها\nعرب را از نظر توانائی زبان وسیع و بعثت حضرت پیغمبر (ص) در بین عرب، و ظهور\nدین اسلام و قرآن کریم در عرب، و غلبه بر امپراطوریهای بزرگ جهان","chars":1504,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1198/00128.jpg","first_page":1,"last_page":737,"title":"Tārīkh-i Afghānistān تاريخ افغانستان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1198/128","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1198/canvas/128","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1198/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1198_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}