Page 8

عرض مرام این داد و بیداد، این آه و افغان، این سوز و گداز، این گریه و ناله این گله و گذار، بالاخره این انتقاد و تردید که باین رساله درج است هجو نیست عرض است، دشنام نیست التجا ست، کور و کثره نیست حقیقت است اشاره و کنایه نیست صرا حت است یعنی پارهای دل سوخته است و دود جگر افروخته، نالهای جان بیچاره است و فریادهای جگر پاره پاره، این داد و بیداد از پس مانده گیهای عالم اسلامیست نه از تعریف و توصیف نرگس بادامی این آه و افغان تقبیح و تذمیم جهالت و نادانیست نه تمجید و تحمید ابروهای کمانی، این سوز و گداز از دور ماندن از معارج عرفانیست نه از فرقت مه پیکران جسمانی، این گریه و ناله از غلبۀ احتیا جی و ناتوانی و ناداریست نه از هجر و الم محبوبان بازاری، این گله و گذار از غفلت و بی اعتنائیست نه از ظلم و جور معشوقان هر جائی، این تنقید و تردید رهنمائی به مقتضای حالست نه برای مکابره و جدال این وقتی است که خود را تکان داده از خواب غفلت بیدار باید شد و روی صفحۀ افکار را با صافی علم و دانش صاف و پاك نموده بچهار اطراف نظر باید انداخت و بدیدۀ عبرت نظاره باید کرد که عالم چه میکند، دنیا بکدام طرف راه میرود ملتها بچه خیال اند حکومتها بکدام اندیشه غرق اند افکار چه میسنجند، اذهان چه می جویند عقول چه استخراج می نمایند ادبا چه می نویسند، شعرا چه میسرایند، علما چه تعلیم میدهند خطبا چه تلقین می کنند طبقۀ عوام چه پیشه دارند طبقۀ خواص چه اندیشه می نمایند بلی این وقت نه وقت خواندن کتاب ورقه گلشاست نه وقت قرائت دفتر وامق و عذرا، این عصر نه عصر بحث زلف و کاکل و کمرست ، نه عصر توصیف و تعریف قد و بالای دلبران مه پیکر، آن قرونی که فرق سر محبوبانرا راه ظلمات و قامت ناز نینانرا سرو شمشاد می نوشتند آن اعصاری که روی پری چهر گانرا طور و تجلی و خال لب و روی مه پیکرانرا مشکدانه حبش زاده زنگی بچه میخواندند آن اوقانی که