Page 74

(61) يك سلسله بند هائی روی هیرمند وجود داشت وازاینجا مقدار زیاد آب باره نهر بزرگ بطرف شهر زرنج میرفت که معروف ترین آن همان نهر یا ترعۀ سنارود است که ازهمه نهرها بزرگتر وطولانی تر و پر آب تر بود. در اوقات عادی کشتی ها از لشکر گاه تا بست و از بست تا فاصله 30 میلی شهر زرنج روی مجرای رودخانه حرکت میکردند وبعد از راه ترعۀ سنارود بطرف زرنج میرفتند ودر اوقات آب خیزی کشتی ها از همین ترعۀ سنا رود از زرنج هم گذشته تا هامون سیر و گردش میکردند . شبهه ئی نیست که این زورق ها بخصوص در خط حرکت خود بین بست وزرنج بیشتر محمولات تجارتی را انتقال میدادند زیرا زرنج وبست در تمام دوره های قرون وسطی دو مرکز بزرگ بازرگانی بشمار میرفت و کاروان های مال التجاره یکطرف از حصص جنوب و جنوب شرق ایران و جانب دیگر از سرزمین پهناور هند از راه سندوبلوچستان وارد میشد و بیشتر در مرکز مهم تجارتی مانند بست مبادله وخرید و فروش بعمل می آمد . التصاق رود خانه ارغنداب وهیرمند در مجاورت بست از نظر کشتی رانی ومرا ودات روی آب امکانات دیگری را فراهم کرده بود . تاریخ درین حصه چیزی نمیگوید ولی خاموشی منابع دلیل شده نمیتواند که ارغنداب بکلی در مرا وده از راه آب سهمی نداشته باشد زیرا قراریکه خود دیده واز روی تجربه خویش می نویسم در سال 1312 که بنا بود هیئت کار وان زرد فرانسوی از هرات بکابل بیاید بغرض مطالعه امکانات عبور دادن موتر های ثقیل هیئت ذریعه کشتی از آبهای هیرمند و ارغنداب بیکماه با (پرو فیسر