Page 104

(٨٩) به مقصوره و مسجد جامع لشکرگاه پاره مطالبی گفتنی داریم که از نظر ارتباط با خود کاخ خالی از دلچسپی نیست ولی چون روشی که در نگارش این اثر تعقیب شده چنین بوده که اول موضوع را در روشنی متون تاریخی و ادبی مطالعه کرده ایم با اینکه متاسفانه راجع به مقصوره و مسجد جامع لشکر گاه چیزی در دست نیست به تاریخ یمینی مراجعه میکنیم و انچه ابو نصر محمد بن عبد الجبار عتبی مربوط به مسجد جامع غزنه نوشته نقل میکنم با اینکه مسجد جامع غزنه بدان شرحی که عتبی میدهد از بدایع جهان معماری و مهندسی بوده و مقصوره و مسجد جامع لشکرگاه را بهیچ نحوی از انحا بدان نمیتوان مقایسه کرد معذالك نقل متن ترجمه تاریخ یمینی در اینجا بسیار مفید و دلچسپ است و علاوه بر اینکه عظمت و نفاست مسجد جامع غزنه و اهتمام سلاطین مقتدر آنرا در تعمیر مساجد وانمود میکند برای نشان دادن ترتیباتی که برای ساختن مقصوره و عبادتگاهای شخصی و اختصاصی گرفته میشد هم بسیار مفید است و بعد از خواندن آن موضوع مقصوره خصوصی بارگاه كوشك سلطنتی دشت لنگان و دیگر مسایل مربوطه خوب تر فهمیده خواهد شد. این است نظریات عتبی که تحت عنوان (ذکر مسجد جامع غزنه) از تاریخ یمینی اقتباس میشود: «چون سلطان از دیار هند مظفر و منصور با اموال موفور و نفایس نامحصور باز گشت و چندان برده بیاورد که نزديك بود که مشارب و مشارع غزنه برایشان تنگ آید و مآکل و مطاعم آن نواحی بدیشان وفا نکند و از اقاصی اقطار اصناف تجار روی بغزنه آوردند چندان برده باطراف خراسان و ماورالنهر و عراق