Page 94

زهره اصل نامش امراؤ جان بود و در اواخر قرن گذشته در شهر لکنهو میزیست در اوائل رقاصه بود ولی بمتانت و به کردن در انده من نام نامی زد رقص وعلاوه بر رقاصی موسیقی را نیز خوب میدانست و در فارسی وارد شعر میگفت و بخط نستعلیق را هم بخوبی مینوشت بعد از يك حیات باعیش و نعمت در سنه ۱۳۰۴ (۱) هجری قمری وفات نموده است اینك چند نمونه شعر فارسی او : - هیچ همی نه پی چیست که در پیش مردمان پروانه را به بزم بقا گر گرد مردمان رفته رفته بسالم مهربان گردم طیب این جراحت ها که من دارم کهی خواهد شدن بیت ذیل مقطع غزلیست که برای نواب غلام باقر خان رئیس باندر شوکت قرائت ده بود خبر از من که برد باقر غلام باقر زهره در بزم غزل تازه نوائی دارد آغا كوچك آغا كوچك دختر شاهزاده سیف الله میرزا است که از طرف پدر به فتح علی شاه قاجار و از طرف مادر به معتمدالدوله نشاط و خانواده صفویه میرسد. این شاعره در قرن سیزدهم حیات داشت و گویند اشعار خوبی میسرود این مفردان نمونه قریحه شعری وی است : گویند بهشت و حورو کوثر باقیست در روز جزا دوزخ و محشر باقیست دوزخ چسبد بود بغض علی و آلش جنت به محبت پیمبر باقیست V آمنه فدوی (۲) - 1859 - 50ct این شاعره بتاریخ ۱۷ ربیع الاول سنه ۱۲۷۶ (۳) هجری قمری در کابل تولد یافته پدرش سردار نور محمد خان و مادرش دختر سردار محمد اکرم خان پسر امیر دوست محمد خان بود نور محمد خان که در زمان سلطنت امیر عبدالرحمن خان نائب الحکومه قندهار بود به تعلیم و تربیه اطفال خود توجه خاصی داشت طوریکه آمنه خانم از طفولت فارسی و قرآن شریف آموخت و مفسر و محدث خوبی بود علاوه بر آن قریحه شعری نیز داشت و از جوانی شروع به سرودن اشعار نمود روایت میکنند که آمنه خانم خیلی باحوصله بود. چنانچه وقتیکه بساله بود در گلویش غدودی پیداشد و حکیمان آن زمان آنرا بدون دوای بیهوشی جراحی کردند، ولی مریضه كوچك با وجود درد طاقت فرسا آه هم نکشید و حتی از هوش هم نرفت. وقتیکه آمنه خانم به سن رشد رسید با سردار محمد سرور خان نواب غیل ازدواج نمود، ولی بعد از چند سال شوهرش وفات کرد و آمنه خانم بعد از چندی به نکاح سردار عبدالحبیب خان پسر سردار عبدالقیوم خان از تن خاله در آمد از چهار طفل این خانم که دو از محمد سرورخان و دو از عبدالحبیب خان بود سه یکی هم بسن بلوغ نرسید و همه در طفولت دنیا را وداع کردند . بعد از وقت شوهر دوم خویش آمنه خانم بکلی تنها مانده در يك جا بسر نمیبرد و گاه در خانه برادر خود، گاهی هم در خانه نائب السلطنه و یا یکی از خویشاوندان و دوستان متعد دخود می باسود . امیر عبدالرحمن خان بنا بر احترامی که نسبت باو داشت در سال ۵۰۰ روپیه کابلی معاش برایش مقرر کرد. آمنه خانم باسه تن از خانمهای همعصر خویش دوستی زیادی داشت که یکی آغاجان، دختر امیر دوست محمد خان وزوجه سردار محمد علیخان دومی علیاجناب خانم امیر حبیب الله خان و سومی (۱) مشاهیر نسوان (۲) بعد از تجسس زیاد موفق شدم از سردار محمد هاشم خان برادر شاعره مرحومه معلومات نسبتا مفصلی راجع بحیات وی حاصل کنم و خود را موظف میدانم که درینجا از مهربانی سردار موصوف تشکر نمایم. (۳) تذکره نسوان ملا محمد صدیق آخند زاده