Page image — the source of record
Machine transcription
روایت میکنند که زیب النسا با عاقل خان رازی حاکم لاهور عشق و رابطه محرمانه نداشت اما نامبرده در عنفوان جوانی کشته شد (۱) و شهزاده خانم محبت او را در قلب خود می پرورانید و اشعار زیادی را در بیان عشق و سوز خود نگاشته است.
وقتیکه اورنگ زیب در سنه ۱۰٦۹ بر سریر سلطنت نشست زیب النسا ۲۱ ساله بود و میگویند پدرش عادت داشت در اکثر امور کشوری و عسکری با وی مشوره کند (۲).
وفات مشارالیها در سنه ۱۱۱۳ به عمر ٦٥ سالگی و در زمان مسافرت پدرش بدکن اتفاق افتاد و مزار او در دهلی است. (۳)
راجع به این شهزاده خانم افسانه ها و حکایتهای بی شماری مشهور است که تقریباً همه آن بی اساس و دروغ می باشد، ولی بعضی آن خالی از دلچسبی نیست مثلاً گویند: روزی كنيزك او آئینه را شکستانده با تأسف و پریشانی گفت: «از قضا آئینه را چینی شکست» زیب النسا تبسمی نموده جواب داد: «خوب شد اسباب خود بینی شکست» (٤)
روز دیگر گویند زیب النساء در باغ گردش میکرد و از تماشای گل و سبزه به وجد آمده این فرد را سرود:
چهار چیز که دل می برد كدام چهار؟ شراب و سبزه و آب روان و روی نگار
درین اثناء پدر خود را دید که بطرف او می آید فوراً فرد فوق را تغییر داده شعر ذیل را خواند:
چهار چیز غم از دل می برد کدام چهار؟ نماز و روزه و تسبیح و توبه استغفار
از مثال های فوق (اگر حقیقت باشد) معلوم میگردد که زیب النساء در بدیهه سرائی مهارت داشت و علاوه بر آن ظریف و بذله گو بود، ولی قرار روایت بعضی تذکره ها خیلی عابده و پرهیزگار بوده و به تصوف تمایل داشت. درین جا باید تذکار نمود که بذله گوئی و عبادت چندان با هم سازش نمیکند.
زیب النساء مؤلف سه کتاب: (مونس الارواح، زیب المنشآت، و زیب التفاسير) و دیوان اشعار میباشد که چندین دفعه به طبع رسیده، و در اشعار خود (مخفی) تخلص میکرد، ولی صاحب (مشاهیر نسوان) منکر این امر بوده، میگوید که (مخفی) تخلص حلیمه بیگم (نواسه بابر شاه) و نور جهان بیگم میباشد (٥) و علاوه بر آن استاد
(۱) مشاهیر نسوان.
(۲) مشاهیر نسوان.
(۳) بر لوح مزار زیب النساء این شعر خودش نوشته شده:
بر مزار ما غریبان نی چراغی نی گلی نی پر پروانه سوزد نی صدای بلبلی
فاضل دانشمند آقای محمد ابراهیم خلیل روزیکه این شعر را خواندند، بجواب آن بیت ذیل را بداهة سرودند:
نور منعمی بر مزارت جای شمع و گل بس است طوف روحت را ملک، پروانه و بلبل بس است
(٤) این روایت به نورجهان بیگم نیز منسوب است (مشاهیر نسوان).
(٥) در همان (مشاهیر نسوان) چند سطر دورتر تخلص نورجهان بیگم (نور) معرفی شده.
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.