Page 29

نهم وخصوصا در عهد سلطان حسین بایقرا چندین شاعره گذشت که از آنجمله یکی زن برادر امیرعلی شیر نوائی بود . در قرن هفتم در هندوستان سلاطین مملوک از سلسلة غوریان حکمرانی می‌نمودند و شاهان این خاندان نیز به شعر و ادب توجه داشته ، در راه بلند بردن ادبیات فارسی کوشش‌های زیادی نمودند . چنانچه قبلاً اشاره رفت ، بعد از استیلاء وتسخیر هند از طرف غزنویان زبان فارسی در ین کشور انتشار و رواج یافته در قرنهای ما بعد رفته رفته یگانه زبان علمی و ادبی دربار هندوستان گردید و شعرای برجسته‌ای بار آورد . يك نكتة قابل ذکر این است که در قرن هفتم سه زن در فارس و هند سلطنت کردند : ملك رضیه سه سال در دهلی پادشاهی نمود ، ترکان خاتون و دخترش پادشاه خاتون (لاله خاتون) سمت حکمرانی کرمان را داشتند و حکومت اولی تقریباً مدت بیست و شش سال و از دومی دو سال دوام نمود . ولی در قرن نهم در هندوستان کمتر زنان سخن سرا دیده میشود و اگر بوده اند هم نام آثار آنها از بین رفته و یا شاید چون در تذکره ها زمینی را که شاعره ها در آن می‌زیستند نیاورده اند در صف شاعرات عصرهای مجهول قرار گرفته اند . سلطانه رضیه سلطانه رضیه دختر شمس‌الدین التتمش غوری میباشد که در سنه ٦٠٧ هجری در دهلی برتخت سلطنت جلوس نموده بیست و شش سال پادشاهی کرد. التتمش رضیه را از همة اطفال خویش بیشتر دوست داشت و در تعلیم و تربیه او کوشش زیاد کرد. در اثر توجه پدر خود رضیه تمام علوم متداوله آن عصر را آموخت علاوه بر آن حسب میل سلطان التتمش در اسپ سواری شمشیر زنی وغیره فنون مردانه مهارت سزایی داشت. طوری که از تصاویرش معلوم میشود . خیلی قشنگ و دلربا بود گویند صدای بسیار جذابی داشت که به دلربایی‌اش می‌افزود . زیبائی معنوی رضیه او را محبوبة تمام اطرافیانش قرارداده بود. خلاصه رضیه دارای تمام صفاتیکه لازم پر ذهن است بوده ، از هر نقطه نظر لیاقت سلطنت را داشت وقتیکه پدرش مجبور می‌شد دهلی را ترك کند تمام امور دولتی را به عهدة رضیه میگذاشت . او هم آنرا به عقل وفراست اجرا نموده طـرف تعریف وتحسین بزرگان عصر خود قرار گرفت . چون پدرش حسن اداره او را دید به تاج المـلك محمود ياور خو امر نمود تا فرمان ولایت عهدی رضیه را صادر نماید ولی باوجود این فرمان وقتیکه التتمش در سنه ٦٣٣ وفات کرد بزرگان دربار وصدر اعظم و پسر التتمش ركن الدین فیروز شاه را برتخت سلطنت نشاندند. سلطنت فیروز شاه طول نکشید چه این پادشاه خیلی کم‌اراده وضعيف المغز و عياش بود رفتار بیعادانه اش سبب اغتشاش شده بعد از هفت ماه سلطنت بعضی ازملوك و درباریان او را بزندان انداختند و رضیه را بجای او بر تخت شاهنشاهی بلند کردند .