Page image — the source of record
Machine transcription
عشق او مرا باز آورد در بند
کوشش بسیار با من سود مند
عشق دریائیست کرانه نا پدید
کی توان کردن شناای هوشمند!
عاشقی خواهی که تا پایان بری
بس که پسندید باید نا پسند
زشت باید دید و انگارید خوب
زهر باید خورد و انگارید قند
توسنی کردم ندانستم همی
کز کشیدن سخت تر گردد کمند
مهستی
در اطراف حیات بزرگترین شاعرهٔ زبان فارسی، مهستی، افسانه ها و روایات بی شماری نگاشته شده که در عقب آنها حقیقت بکلی پنهان است و جز اینکه چنین شاعره حیات داشته و چند رباعی او شعری از او بیادگار مانده، چیز دیگری راجع باو بطور یقینی معلوم نیست وحتی در بارهٔ عصر و محل تولد وی اختلافات زیادی موجود است.
در تذکره های قدیم اورا هم عصر و محبوبه سلطان سنجر سلجوقی معرفی مینمایند ولی در سالهای اخیر آقای رشیدیاسمی در نتیجه تتبعات و مخصوصاً از روی کتاب خطی که در زمان سلطنت ابو سعید بهادر یعنی در قرن هشتم تحریر یافته ، حیات مهستی را در قرن پنجم در عهد محمود ومسعود غزنوی میداند و همچنان آقای محمدعلی تربیت در کتاب ( دانشمندان آذربایجان ) او را معاصر سلطان محمود غزنوی مینویسد.
با وجود آن آقای فریدون نوزاد در مقاله مفصلی که در شرح حال این شاعره نامور در شمارهٔ ۳۱ مجله ( گلهای رنگارنگ ) درج نموده ، سنه تولد او را ۴۹۱ و یا ۴۹۲ مینویسد ، زیرا در کتاب قلمی بنام ( مهستی ) که در سنه ۹۰۰ نگاشته شده وحاوی ترجمه احوال این خانم میباشد ذکر شده که هنگامیکه مهستی بدر بار پادشاه آن زمان در گنجه بار یافته ، ۲۰ ساله بود و چون آن پاد شاه را محمود بن محمد بن ملکشاه میدانند که در سنه ۵۱۱ جلوس نمود ، لذا اگر مهستی در سال اول یا دوم جلوس او بدربارش راه یافته باشد ، تولد او در سنه ۴۹۱ یا ۴۹۲ بوقوع پیوسته. بهر صورت چون غیر آن کتاب خطی که زمانی در تصرف آقای رشید یاسمی بوده ، همه تذکره های دیگر برآن متفقند که مهستی در قرن ششم میزیست ، قول آنها اعتبار بیشتری دارد واگر چه سنه تولد او را بطور یقینی نمیتوان تعیین نمود ، باید در اواخر قرن پنجم یادر سالهای اول قرن ششم پای بعرصه وجود نهاده باشد .
طوریکه گفته شد مسقط الراس مهستی نیز مشکوک است ، تذکره های مختلف آنرا گاه شهر گنجه گاه خجند ونیشاپورو حتی بدخشان هم مینگارند. آقای فریدون نوزاد از روی همان نسخه قلمی (مهستی) وتذکره دیگریکه اول و آخر آن افتاده و در شرح حال شعرای گذشته است ، آنرا خجند دانسته، ولی آن هم یقینی نیست. همینقدر معلوم است که مهستی اکثر زندگی را در شهر گنجه بسر برده ، با پور خطیب گنجوی ازدواج نمود.
آیا این شاعرهٔ اسرار آمیز از کدام خاندان بود و پدر او که بود ؟ در (آتشکده آذر) گفته شده که : (مهستی از اکابر زادگان گنجه است )، واگر باز بمقالهٔ
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.